Acil tıp asistanı
‘Zamanın mevcut koşulları göz önüne alındığında…’
ÇİN, Henry Kissinger
- Arrest sonrası bradikardi: Spontan dolaşıma dönüş yapan ritimler genellikle bradikardik olur. Acil tıp asistanı tam da bu noktada atropin ile kalp hızını normale güncellemek isteyebilir. Aslında doğru olan hipoksi/hiperkalemi/asidoz üçlemesini araştımak, EKG ile zemindeki disritmiye tanılamak ve tedavi etmektir. Sayılar değil patogenezler irdelenmeli.
- Astım ve Steroid: Acil servis asistanları genellikle steroid kullanmaya alerjik yetiştirilir ancak yapılan çalışmalarda orta-ağır astım atakta sistemik steroidin yeri olduğu kanıtlandı. Bu durumda bize de steroid vermek düşer dostlarım.
- Soğuk EKG’ler: Hipotermik hastalara EKG çektiğinizde aşağıdaki görüntü ortaya çıkar. EKG bize ne demektedir. Bradikardikim, uzun QT aralığım var, her an AF’ye girebilirim ve okla gösterilen bulgu nedeniyle (Osborn Dalgası) VF riski altındayım.
- Asetabulum fraktürü taburcu edilir: Siz resüsitasyonda arrest hasta ile ilgilenirken çömeziniz hızla taburculuğa başlamıştır bile. Asetabular bölgede ağrısı olan hastanın pelvik grafisinde fraktür hattı göremeyen çömez yürüyebilen hastasını taburcu eder. Çömezin unuttuğu asetabular kırıkların yürüyebileceğidir. Aynı hasta taburculuktan bir hafta sonra acil servise yürüyememe şikayeti ile tekrar başvuracaktır. Siz resüsitasyonda iken bakılara taburculuk filtresi yerleştirin.
- Böbrek yetmezliği hastasına ACE inhibitörü yazar: Birincisi ACE inhibitörleri acil servisten taburcu edilen hipertansiyon hastasında ilk tercih edilecek tansiyon ilacı değildir. Bunun yerine diüretikler veya kalsiyum kanal blokerleri tercih edilmelidir. İkincisi renal fonksiyon bağımlı, gebelikte teratojenik olan ve anafilaksi gelişmesi durumunda tedavi başarısını azaltan bu ilaç niye ilk tercih olsun ki. Çömezin kalemini bu ilacı yazarken elinden alın.
- Yas reaksiyonuna sedatizan yapılır: Zaten stres altında çalışan çömez yas reaksiyonu nedeni ile ajite olmuş hastasına büyük bir iştahla sedatizan yapacaktır. Yirmi dakika sonra hastanın feryatlarının kuvvetlenerek kulağında birikeceğini bilmez ki.
- Ajite hastada homosidal-suisidal düşünce sorgulanmaz: Ruhsal çalkantı içinde olan hastasına soracağı iki soru vardır çömezin: 1) Kendine zarar vermek istiyor musun. 2) Bana zarar vermek istiyor musun. Eklemek gerekirse kıdemlime zarar vermek istiyor musun. Herhangi birine evet yanıtı bu hastanın yatması gerektiğinin kanıtıdır. Çömezin bu soruları sormadan taburcu ettiği hastası varsa, ağzı ile kuş tutsa kıdemlisine yaranamaz bir daha.
- Epilepsi mi, koroner hadise mi: Çömez göre tüm senkop hastaları kardiyak kökenlidir. Kontrol troponin değeri normal, EKG değişikliği olmayan hastalarını (belki) kardiyoloji konsültasyonu isteyerek taburcu eder. Ama bir de bakmış ki hastası epilepsi sonrası kafa travması nedenli post-travmatik subaraknoid kanama ile paramedik Temel-İbrahim ikilisi tarafından kendisine tekrar triyaj ediliyor. Kendi düşen ağlamaz derler.
- Ventolin ile wheezing artarsa korkar: Çömezinize ventolin tedavisi sonrası hastasının wheezinginin artacağına söyleyin, şaşırmasın.
- Gastroenterite antibiyotik yazar: Çömezin en büyük silahı antibiyotiklerdir. Sefalosporinler, kinolonlar ve tabii ki penisilinler havada uçuşur. Ama bilmez, ileride mikroorganizmalar dünyayı kendisinin bu kontrolsüz yazdığı antibiyotikler nedeniyle istila edecek.
- Apendektomi öyküsünü sorgulamadan hastadan batın USG ister: Tüm karın ağrıları çömez için batın USG adaylarıdır. Birden kıdemliye radyolog tarafından telefonda sitemkar bir sesle ‘neden hastaların doğru dürüst öyküleri alınmadan kendisine gönderildiği’ sorusu yöneltilir. O nöbet çömez için bitmiştir.
- Mezenter iskemi: Damar ağının pıhtı cebri ile istilası desek. Metrelerce bağırsağın perfüzyonunun bozulması sonucu Fransız Devrimi’nde giyotinden ölenlerden bile daha çok acı çeker hasta ve iskemiye giden bağırsak duvarında hızla çoğalan bakteriler batın tomografisinde okla gösterilen kabarcıkları oluşturur.
- Apendektomi yapıldı diye sağ alt kadran ağrılarında apandisit düşünmez (çift apandisit): Tüm apendektomi hastaları tüm apendikslerini kaybetmiş sayılmamalıdır. Ayrıca bazen cerrah aç-kapa dediğimiz yöntemi hastasına uygulamış olabilir. Sağ alt kadran ağrıları için radyologdan ‘apendektomi yapılan hastamda yine de şu nedenler sebebi ile akut apandisit düşünüyorum’ diyerek batın USG istenebilir. Bu istek beğeni toplayacaktır.
- Öneride bulunmaz (akut batın, kafa travması, kontrast nefropatsi için su tüketimi): Çömez için hasta taburculuk anı damara zerk edilen saf eroin gibidir. O an tüm vücut hücreleri o kadar haz içindedir ki taburcu ettiği hastalarına öneri formu vermeyi unutabilir. Kendisine ara ara intramüsküler naloksan yapıp bu vecd halinden çıkmasını sağlayın.
- Senkop geçiren bayanlar: Bayanlar pek çok sebepli senkop geçirirler. Üzülürler senkop geçirirler, hapşırırlar senkop geçirirler, koşarlar senkop geçirirler ama en önemlisi ektopik gebelik rüptürü nedeniyle senkop geçirirler. Kanda b-HCG düzeyi bayanlara bakılmalı.
- Hiponatremikler: Bu elektrolitler başımızın belası. Yüksekliği de düşüklüğü de can sıkar. Bakın bakalım, hastanız hipervolemik mi, hipovolemik mi. İnferior vena kava çapı 2.5 cm üstü ise hastanız su ile yüklenmiştir. Bu hastaya diüretik ama değil ise normal salin.
Değerlendirme
Hindistan’da yaşlı bir adam yaşarmış. Sorunları ile gelen insanlar yaşlı adamdan tatmin edici öneriler alıp aydınlanarak acı verici hayatlarına geri dönerlermiş. Bu örnekten çıkarılacak ders: Kıdemlilerin ışığından yararlanın.
Acil Tıp
Vincent J. Markovchick, et al. Emergency Medicine Secrets. Fifth Edition. Elsevier.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
