Kontrast nefropatisi
Kim bilir kaç yaşındaydı… Boş bir arsanın çevresinde dolanıyordu. Baharın gelişini karşılamaya çalışıyor gibi bir hali vardı. Elindeki kitabı gördüm. Van Gogh’un hayatını okuyordu. Bir anda etraftaki otların renginin sarardığını hissettim. Aynı onun tablolarında olduğu gibi…
Bu nedenden çıkardığım sonuç varlığımın hem ışığını hem de gölgesini oluşturuyordu.
Nefropati
- Rutin kontrast terörü, baskısı, istenci, gereği…
- Ne derseniz deyin.
- Her zaman gerek olmaz. İlla ki hastayı kontrasta boğun diyebilirler. Desinler, önemli değil. Gerçekler orada öylecene duruyor.
Kontrastsız
- 1000 hasta taranmış, kontrastılı ve kontrastsız batın tomografisi için akut apandisitte tanısal fark saptanmamış.
- Oral kontrast manasız, üstelik hasta en az ek 4 saat daha acilde kalıyor.
- O zaman ne yapmalı?
- Radyoloji istemine tomografiyi neden kontrastsız istediğinizi yazın. Veya şöyle diyelim: Neden kontrastlı isteyemediğinizi (anafilaksi/renal fonksiyon) yazın!
eGFR
- Bir kere serum kreatinin böbrek fonksiyonlarını en doğru gösteren belirteç değil. Evet, hak veriyorum size, o zaman neye göre hareket edelim. Güney Afrika’nın fırtınalı denizlerindeki kayalık perilerinin gemileri batırma çabasına nasıl karşı koyalım?
- Hayattaki her şeyde olduğu gibi çözüm Basit ama Zor.
- eGFR < 60 mL/dk ise akut kontrast nefropatisi gündemde diyelim. Bazı durumlarda eGFR < 30 veya 45’i kullananlar var. İşler giderek karışmaya başladı diyebiliriz. Diğer risk faktörleri ise ileri yaş, diyabet, hipotansiyon. Kontrast verilen hastaya 48 saat metformin yasak.
- Volüm ekspansiyonundan kastımız 250 cc normal salin bolus kontrast öncesi ve sonrası.
Dava
- Malpraktis davaları var. Marfan tipli, aort diseksiyonu klinikli hastaya kontrastsız toraks BT çekiliyor. İstem kağıdına göğüs ağrısı yazılıyor. Radyolog da raporunu yazıyor. Hasta taburcu ediliyor ancak 17 saat sonra arrest olarak acile getiriliyor hasta. Otopsi aort diseksiyonu diyor. Mahkemede primer acil doktoru; hastanın kreatinin değeri yüksek, aort diseksiyonu klinik ön tanım düşüktü diyor. Acilden kilometrelerce uzak bir odada tomoyu inceleyen radyolog ise; ön tanı göğüs ağrısı idi, net tanı belirtilmemişti, tetkik kontrastsızdı, görüş alanım bulanıktı diyor. Belki diyoruz, alternatif bir evrende görüntüleme istemine aort diseksiyonu ön tanısı eklense, radyolog acil doktorunu arasa ve neden kontrastlı istemedin dese… Diyelim ki bu hastaya kontrast verildi ve hemodiyaliz gerekliliği doğdu. Takdir edersiniz ki diseksiyonun mortalitesi hemodiyalizden yüksek!
- Kısa bir özet o zaman.
| eGFR (mL/dk) | Risk Durumu | Önerilen Yaklaşım |
|---|---|---|
| < 30 | Yüksek risk | Nefroloji konsültasyonu |
| < 60 | Risk | IV volüm ekspansiyonu, profilaktik NAC |
| > 60 | Düşük risk | IV volüm ekspansiyonu |
- Özetlersek; radyoloji notuna neden kontrastlı BT istemediğinizi belirtin, hayatı tehdit edici/vital bir durum olmadıkça (örn aort diseksiyonu) hastanın LAB sonuçlarını bekleyin, eGFR daha önemli, IV salinler unutulmamalı, gerekirse nefroloji konsültasyonu istenmeli, şüpheli raporlar için radyolog ile görüşülmeli.
Nefro
PMID: 30561410
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
