Subaraknoid kanama
Bilgisayarın ekranına bakıyordu. Parmakları klavyeye gidiyor ama hareket etmiyordu. Yavaşça batan bir gemiyi izliyor gibi hissetti. Etrafta çıt çıkmıyordu bu sabah. Ayağa kalktı, cama doğru yöneldi. Dışarısı da içindeki dünya gibi sessizdi. En sevdiği ağacı izlemeye karar verdi, ona her zaman huzur veren ağacı. Evin üst katına çıktı. Rüzgarsız bulutsuz bir yaz sabahı ile karşılaştı. Yapraklar hareket etmiyordu. Kapı çalmaya başladı. Anneannesi, kuzenleri, amcası ve diğer akrabaları. Hepsi karşısındaydı şimdi. Yeğeni evde koşturup duruyor, sağı solu deviriyordu. Yeni öğrendiği şarkıyı bağıra çağıra söylüyordu. Nihayet canlanmıştı oturma odası.
Bayram sabahı sevinci gelmişti.
Sessiz sedasız duran anneannesi…Tek konuşmayan oydu. Konuşunca da anlamsız kelimelerle mırıldanıyordu. Yanına gitti ve…
Anneanne nasılsın? Anneannesi bakışlarını onun yüzüne çevirdi, uzun uzun düşündü, acı çekiyor gibiydi. Başının ağrıdığını söyledi.
Acil servis başvurusu
- Acil servislere yılda baş ağrısı ana şikayetiyle %3 hasta başvuruyor ve bu hastaların %1’i travmatik olmayan subaraknoid kanama tanısı alıyor.
- Son zamanları taburcu ettiğimiz hastaları düşündüğümüzde az bir olasılıkla karşı karşıya olmadığımızı görüyoruz.
- En az %12 mortalitesi var ve tanısız kalan hastalarda bu oran zaman içinde katlanarak artıyor.
Tetkikler
- BBT/LP subaraknoid kanamayı dışlayan ikililerden.
- Kontrastsız BBT (-) baş ağrısı (+) hastayı eve gönderdin diyelim. Subaraknoid kanama açısından güvende hissetmek için şu üç maddeyi hatırlamak gerekiyor. 1) Baş ağrısı < 6 saat olmalı. 2) BT 3. jenerasyon multidedektör etiketi taşımalı. 3) Görüntüleme raporlanmalı.
- Son dönemde BBT/LP ikilisine alternatif BT anjiyogram önerisinden bahsediliyor. > 3 mm anevrizmalar dışlanabiliyor. Kontrast ilişkili komplikasyonlar, insidental (asemptomatik) anevrizma tespiti ve radyasyon maruziyeti istenmeyen etkileri. Bu asemptomatik baloncuklar gereksiz ileri inceleme nedeni olabiliyor, NRŞ işin içine katılıyor, hatta iş girişimsel yaklaşımlarla hastaya zarar verme noktasına taşınabiliyor.
- MR anjiyografi ise diğer tanısal tetkik. Acillerdeki MR kullanımı hızla artıyor, neden kullanmayalım ki diyebilirsiniz. Haklısınız derim ama BT anjiyodaki istenmeyen sonuçların benzerlerini burada da sayabiliriz.
Özet
- BT/LP subaraknoid kanamalar için kılavuz önerisi, 6 saatlik ağrı kontrastsız BBT’deki subaraknoid kanamayı dışlama tanısı için kullanılabilir deniliyor ancak klinik şüphe halinde < 6 saatlik ağrılar için de BBT’si normal olan hastalarda subaraknoid kanamayı dışlamak için LP seçeneği akılda olmalı, BT anjiyo/MR anjiyo rutin subaraknoid kanama tetkik seçeneği olarak önerilmiyor.
Araknoid
Ziu E, Khan Suheb MZ, Mesfin FB. Subarachnoid Hemorrhage. [Updated 2023 Jun 1]. In: StatPearls.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
