Kognitif
- Kan şekeri, uyku, ruhsal durum, beklentiler, hedefler ve karar burkulmaları.
- Hepsi bilişsel durumu etkiliyor, algı kapılarının süzgecini belirliyor.
- Bugün kendini iyi hissediyorsun, içinde garip bir ferahlık var ve dikkatin son derece keskin.
- Kendine güvenin tam demek istiyorum ama az sonra anlatılacakları önleyemiyorsun.
- HT (+)/sigara içen ani başlayan sırt ağrısıyla karşında, 50 yaşındaki erkek hasta bacaklarımda güçsüzlük var bile demiyor, hiç hareket ettiremediğini söylüyor.
- Doğruyu söylemek gerekirse başlarda, acaba konversif mi, diye düşünüyorsun.
- Hasta terliyor, sen de terlemeye başladın.
- Benzer öykü tanımlamıyor, yakınlarının sayısı giderek artıyor.
- Herkes göz deniz olmuş gözlerle yüzüne bakıyor, tanı bekliyorlar ve tedavi, doğru yere sevk mesela.
- Hasta normotansif, taşikardik, satürasyon 89% ve ağrısı giderek artıyor.
- Yatak başı abdominal usg yapıyor ve abdominal aortadaki çift lümeni görüyorsun, flep kuzey buz denizindeki Viking gemilerinin yelkenlerine benziyor, vahşi bir biçimde hareket ediyor.
- Pre-op hazırlık, kalp damar konsültasyonu derken bakı birimlerinden konsültasyon isteniyor.
- Basket oynarken eline top çarpan çocuktan bahsediyorlar, tam da zamanı diyorsun.
- Diseke hastanın tansiyonu/nabzı stabil, ağrı kontrolü sağlıyorsun, bir açıdan bakıldığında bu hasta için yapılması gerekenler yapıldı ama hasta halen ameliyata alınmadı, kalp damar cerrahı tomografi istiyor, dosyana kalp damar cerrahının istediği tomografiyi not ediyor ve hastayı monitörize biçimde kalp damar cerrahı eşliğinde görüntülemeye gönderiyorsun, şimdi tam zamanı, parmak ağrısı olan hastanın yanına gitmek için.
- İkircikli duygularla proksimal 5. metakarpı ağrıyan hastanın yanına gidiyorsun ama aklın halen diseke hastada.
- Çocuk hastanın şikayetinin önemi azaldıkça azalıyor, zihnin aort diseksiyonuyla parmak yaralanmasını kıyaslayıp duruyor, grafi çekiyor ve Salter-Harris 3 kırığını görüyorsun.
- Epifiz altına uzanan kırık var, büyüme plağı etkilenmiş, fizden başlayıp ekleme uzanan kırık hattını görüyorsun, eklem içi parça mevcut, cerrahi tedavi gerek.
- Düşüncelerin aort diseksiyonuna takılmış kalmış, hasta için atel öneriyorsun ama poliklinik kontrolü önermiyorsun, hızla aort diseksiyonu olan hastanın yanına dönüyorsun, hastan çoktan ameliyata alınmış, kendini tebrik ediyor, çay içmek için ambulans girişindeki kapıya yöneliyorsun.
- Dört hafta sonra sarı zarf gönderiliyor, Salter-Harris 3 taburculuğun için.
- Düşensel triaj önem/önemsiz ayrımını yaparken hatalı sonuçlarla seyredebilir, her durum kendi içindeki riskini taşımakta, kimse aort diseksiyonu hastan ile ilgilendiğin için ortopedi konsültasyonu istememeni anlayışla karşılamaz, hatta net bir şekilde suçlar.
- Kontrast yaratan durumlar kendi içindeki değerlerini taşımakta.
Salter
DOI: 10.1097/ACM.0000000000002518
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
