- Virüs aramızda ve yayılmaya devam ediyor, yapılması gerekenler birikiyor, bu süreç içinde yanlış hafifletmeler, efsaneler oluşabilir, işte size birkaçı.
- %3.4 mortal Covid(+)’ler, İnfluenza (+)’ler ise < %1, 60 yaş üstü Covid %6 öldürücü iken aynı oran İnfluenza(+)’lerde < %1, demem o ki standart gripten daha mortal Covid.
- Kişi bulaş oranı Covid’de (RO) 2-4 arası, bir kişi iki veya dört kişiyi enfekte edebiliyor, aynı değer kadim gripte 1,3. Aşısı olan gribe göre daha bulaşıcı Covid.
- Semptom yoksa virüs de yok ama gerçekten öyle mi, ben size söyleyeyim, öyle değil. Asıl korkulan tipler asemptomatik taşıyıcılar ve bulaştırırlar, ayaklı virüs fabrikaları gibi. Öksürük, ateş, nefes darlığı olmayanlar onlar, veya tam tersi, öksürük, ateş, nefes darlığı olan ve H. İnf testleri pozitif tipler, bu grup Corona dışı grip tanısı alabiliyor, süper enfeksiyon akıldan kaçıyor. Geçmişin güvensizlerinden olan H. İnf testine C19’dan uzaklaşmak için ödün vermemek gerek.
- Günler bizi koruyan denildi, 14 gün kuralı geldi, gözden kaçan 37 gün oldu, otuz yedi güne kadar bulaştırma sürüyor, virüs vücuttan temizlenmiş bile olsa. Asemptomatik veya semptomatik Corona(+)’ler sadece ilk on dört değil, otuz yedi güne kadar bulaştırabiliyor.
- Sadece havada asılı kalan soluk damlacıklarıyla değil fekal-oral bulaş da söz konusu. Corona RNA’ları diğer vücut sıvılarında bulunuyor, el yıkama işte buradan geliyor.
- İleri yaşın mortalitesine vurgu yapıldı, ek hastalıklar ön plana çıkarıldı. Bağışıklığın yaşı yok diyebiliriz, kim kendine daha iyi bakıyorsa savaşta bir adım önde. Çin Ulusal Sağlık Komitesi <60 yaş/%27, <50 yaş/%41 ciddi vaka oranlarını sundu. Yeryüzünde yaşanılan süreyle virüsün mortalitesi arasındaki ilişki güvenilir değil.
- Virüse ağır denildi, havada kalmıyor yere çöküyor vurgusu yapıldı ama Singapur Devlet Hastanesi izole oda havalandırmaları içinde Corona aerosolleri saptandı. Evet, virüs havada süzülebiliyor.
- Aerosol/damlacık/temas bulaş odakları, o zaman, maske/gözlük/eldiven direnç kaynakları. Yıkanan eller, sosyal izolasyon, solunum/gastrointestinal kaynaklı bulaşa dikkat koruyuculuğu arttırıyor.
- Eksiksiz kişisel koruyucu ekipman bile bazen yeterli olmuyor, bölgesel önlemler gerekiyor. Hastane dışı triaj çadır birimleri, hasta/doktor farklı kapı kullanımları, karantina hastaneleri gibi.
- O giderek artsa bile biz de güçleniyoruz onun hakkında daha çok bilerek.
C19
doi.org/10.1101/2020.03.08.982637
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
