Çoklu Travma Hastasına Yaklaşım Birincil Bakı

Çoklu Travma Hastasına Yaklaşım Birincil Bakı

- Bölüm: Travma
3481
2
@AYDIN SARIHAN

Çoklu Travma Hastasına Yaklaşım Birincil Bakı

  • A (Airway/C-spine) Havayolu ve boyun
  • B (Breathing/ventilation) Solunum
  • C (Circulation/hemorrhage control) Dolaşım
  • D (Disability) Nörolojik kısa bakı
  • E (Exposure) Elbiselerin çıkartılması

Havayolu ve Boynun Güvenliği

  • Hava yolunu tıkayacak durumlar var mı?
  • Solunum var mı? Yeterli mi?
  • Solunum çeneyi kaldırma , çeneyi itme manevraları ile düzeliyor mu?
  • Oral veya Nazal airway sorunu çözebiliyor mu?
  • Yabancı cisim veya maksilofasiyal kırık, şişlik, kanama varmı ? kontrol edilir.

  • Tüm kritik hastalar rezervuarlı maske ile oksijen almalı (10-15lt/dk).
  • Transkutanöz O2 sat: <%94 ise O2 verilmelidir.
  • Erken servikal yaralanma önlemleribalınır.
  • Solunum: göğsün ve boynun inspeksiyonu, Trakea deviasyonu, hematom, yelken göğüs araştırılır.
  • Oskültasyon: Solunum seslerin alınıp alınmadığı kontrol edilir.
  • Palpasyon:krepitasyon, sternum kırığı tespi edilir.
  • İnspeksiyon: penetran göğüs yaralanması var mı kontrol edilir.


Solunum:
Ani Ölümcül Göğüs Yaralanmaları (Birincil bakıda tespit edilmelidir)

  •  Hava Yolu Obstrüksiyonu
  •  Tansiyon Pnömotoraks
  •  Açık Pnömotoraks
  •  Masif Hemotoraks
  •  Yelken Göğüs
  •  Kardiyak Tamponad

Solunum

Yapılması gereken girişimler:

  • Tansiyon pnömotoraks: İğne torakostomi (2.inter kostal aralık), Göğüs tüpü
  • Açık göğüs yaralanması: üç tarafı kapalı ped – göğüs tüpü
  • Masif hemotoraks: Göğüs tüpü, Acil torakotomi
  • Yelken göğüs: Oksijen,analjezi,mekanik ventilasyon

 

Dolaşım ve Kanama Kontrolü

Dolaşımı değerlendir:

  •  Bilinç düzeyi, deri rengi
  •  Nabız, kan basıncı, solunum hızı kontrol edilir
  • (Nabız: karotid ∼60, femoral ∼70, radial ∼80 mmHg)
  •  Kan basıncında düşme (geç bulgudur)
  •  Kapiller Geri Dolum (normalde <2sn.)
  •  Kardiak monitör elektrotları yerleştirilip, hastanın kardiak ritmi belirlenir
  •  Kanama kontrolü: Gazlı bezle direkt bası uygulanır (Turnike değil!!)

Hemorajik şok:
Yaralanma sonrası ölümlerin en sık nedenidir.Hipotansif travma hastaları aksi ispat edilinceye kadar hemorajik şokta kabul edilmelidir.

Kardiyak Tamponad:
Hipotansiyon, ajitasyon, boyun venlerinde dolgunluk, azalmış kalp sesleri
Tanı :Perikardiyosentez veya eko
Tedavi: Perikardiyosentez veya torakotomi
Tahmin Edilen Sıvı ve Kan Kaybı
Hipovolemik Şok
Tedavi
İki adet en az 14 G veya 16 G damar yolu
(kan grubu, cross-match, Hgb, Htc)
2 L kristaloid (SF veya RL) ısıtılmış
Çocuklarda 20 ml/kg kristaloid – 10 ml/kg kan
Kolloidlerin kristaloidlere üstünlüğü gösterilmemiş
En iyi sıvı: KAN

Kısa Nörolojik Muayene:

  •  Pupil çapı ve ışık reaksiyonu
  •  Ekstremite hareketleri
  •  Bilinç Durumu: AVPU veya GCS

Glasgow Koma Skalası
Nörolojik Durumun Tespiti ve Tedavisi:
GKS<9,Ağır Kafa Travması
GKS 9-13,Orta Derecede Kafa Travması
GKS 14-15,Minör Kafa Travması

Travmada Bilinç Kapalılığı Sebepleri:

  •  Kafa travmasına bağlı beyin hasarı
  •  Hipotansiyona bağlı serebral hipoperfüzyon
  •  Hipoksemi
  •  Hiperkapni
  •  Alkol
  •  İlaç entoksikasyonları
  •  Hipoglisemi (stick kan şekeri)

Elbiselerin Çıkartılması
Boyun, göğüs, üst ekstremite birincil bakıdaöncelikli
Elbiseleri dikiş yerlerinden kesin; adli olaylarda delil olabileceği unutulmamalı

  •  Resmi görevlilerce kayıt tutun
  •  Tüm giysiler ikinci bakıda çıkarılır
  •  Hastayı hipotermiden de koruyun

Travmada ölüm triadı: asidoz, hipotermi, koagülopati
Resusitasyon
Birincil bakı sırasında tespit edilen problemlerin düzeltilmesi:
Havayolu solunum oksijenizasyon dolaşım ile ilgili acil müdahaleler.
Monitörizasyon:
Puls-oksimetre, Kan basıncı, Nabız, EKG, Solunum sayısı, Foley- NG kateter
Grafiler: (yerinde)
AP Akciğer
Lateral Servikal
AP Pelvis

Foley Kontrendikasyonları:
(Üretra yaralanması riski)

  • Üretra ucunda kan
  • Skrotal hematom
  • Yüksek prostat
  • Dışkıya bulaşık kan

Nazogastrik sonda kontrendikasyonları

  •  Burun kırıkları
  •  Orta yüz kırıkları
  •  Koagülopati
  • Orogastrik takılabilir.

Bazı Öncelikli Hastalar

  •  Bilinci kapalı veya bilinç bulanıklığı olan
  •  Solunum güçlüğü olan (SS 10/dk altı veya 30/dk üzeri ve/veya siyanoz)
  •  Şokta olan (TA:90mmHg altı veya Nabız:130/dk üzeri)

Önemli noktalar!!
Dolaşım sıkıntısı
Damaryolunu en geniş çaplı kateter ile açılmalıdır.
(14 -18 G: gri, turuncu, yeşil)
Damaryolu açtığın gibi kan örneği alınır.
İki adet sıvı kullanılır İzotonik (%0.9)ve Ringer laktat
2 litre 15-30 dakikada
Hastanın bilinci açıkken kan grubu öğrenilmelidir.
Ayrıntılı Muayeneye Geçmeden Önce İstenecek tetkikler (hastabaşı)

  •  Akciğer grafisi / USG
  • (Xray duyarlılık:%28-75 USG:%86-98)
  •  Lateral servikal grafi/ BT
  • (Xray duyarlılığı %61, BT: %100 imkan varsa BT çekilmeli)
  •  Pelvis grafisi / BT
  •  Xray: Normal pelvik muyenede duyarlılığı%67

Unstabil hastada tercih edilmeli

  •  Stabil hastada BT çekilmeli
  •  USG: FAST / EFAST


İstenecek laboratuvar tetkikleri

  •  Kan grubu
  •  Hemogram
  •  BFT, KC testleri
  •  Ek bilgi: Elektrolitlerin, beyaz küre sayımının travma hastalarında tanı ve tedaviye katkısı sınırlıdır
  •  Kanama Profili
  •  Beta HCG

Ayrıntılı Muayeneye Geçmeden Önce
A,B,C Kontrolü yapılmalıdır (herşey yolunda mı?)

2 Comments

  1. emeğinize sağlık güzel bir çalışma olmuş.

  2. çok iyi.

Yorumlara kapalı