Beyin BT

Harçlığım yetmezdi, hiçbir zaman yetmemişti. Alışıktım. Ama o son olay. Evet, o olmasa iyiydi. Biyoloji dersi vererek kazandığım o azıcık para, saçma sapan hareketlerimle buharlaşıp gitmişti. Kütüphanemdeki kitapları satmak dışında yapabileceğim bir şey yoktu.

Kemeraltındaki sahafları gezmeye başladım.

Niyetim elimdeki kitapları satmaktı. Dükkânın önünde dikilirken geçen ay sattığım kitabı gördüm. İçimde yavaş yavaş yine o bilindik kekremsi özlem hissini hisseder oldum.

On beş dakika oldu, yirmi beş, otuz derken sahaf, ‘Kitap almayacaksan orada öylecene durma’, dedi. Bunun fiyatı nedir acaba diye sordum. O da, 500 dedi, ve ekledi, sana 450 olur.

Bu kitabı geçen ay ben bu sahafa 150’ye satmıştım. Benim olan kitabı ise şimdi 450’ye alabileceğimi söylüyordu. O kitapta daha önce hiçbir yerde bulamadığım bilgiler vardı. Pazarlıkla 400’e tekrar satın aldım. Eve dönerken içler acısı halime güldüm, güldüm, güldüm…

İşte size o kitaptan bilgiler.

Beyin tomografisi her zaman kesin sonuçlar vermeyebilir. Özgün aciller veya garip ciddi durumlar… BT görüntülerinde kolayca atlanabilir. Bu nedenle, klinisyenler için aşağıdaki potansiyel kör noktaları belirtmek istedik.

Diffüz Aksonal Hasar: Şiddetli kafa travmalarında oluşan ve hastanın komada kalmasına neden olabilen bu hasar, evet işte bu durum BBT’de çoğu zaman belirgin bir bulgu vermez. Hasta koma tablosundadır ama neden ortalıklarda gözükmez. En azından BBT’de gri-beyaz cehver birleşim noktalarındaki multipl lezyonlar aranabilir. Bir de Türk filmlerindeki konküzyo serebri vardır. Fokal defisiti olmayan geçici beyin sarsıntısına denir.
Erken Evre İskemik İnme: Fokal defisitler, fasiyel paraliziler, konuşma bozuklukları gösteren hastamız olsun, SVO’nun ilk 6 saatinde çekilen BT normal görünebilir. Nöroloji kontrol MR ile tekrar değerlendirilecektir diye yazar ya… İşte bu boşluğa vurgu yapmaktadır.
Akut Açı Kapanması Glokomu: Kırmızı gözlü hasta karanlık yerlerde artan baş/göz ağrısından mustariptir. Örneğin sinemada ani başlayan semptomları olur. Üstelik karın ağrısı/bulantı/kusma gibi karışık semptomlar beklenebilir. Dilate pupil/artmış göz içi basıncı (normali 10-20 dir). Göz konsültasyonu gerekir.
Serebral Venöz Tromboz: Giderek artan baş ağrısı vardır. Bu ağrı epilepsiye everilebilir. Fokal nörolojik defisit, GKS’de düşme diğer semptomlarıdır. Trombofili, oral kontraseptif ve gebelik varlığı, eşlik eden progresif baş ağrısı sonrası gelişen yeni tanı epilepsi hastasında akla serebral venöz tromboz gelmelidir. BBT’de bu hastalık zor gözükür.
Menenjit/Ensefalit: Ense sertliği. Kernig, 90 derece fleksiyondaki dizi eleve edemezsin. Brudzinski, başın fleksiyonu kalçayı fleksiyona getirir. Erişkindeki tedavi vankomisin+seftriaksondur. İleri yaşlara Listeria için ampisilin ekleyin. Yenidoğanda ise ampisilin+gentamisin seçkisi önde. Deksametazonun antibiyotikler ile kullanımı önerilmekte (özellikle pnömokok menenjitinde). Antibiyotik bakterileri eritir, sitokin kaskatı ölü bakterilerle tetiklenir. Deksametazon işte bu yangıyı önler. Tedavi tomografi (BT) veya lomber ponksiyon (LP) için ertelenmemeli. Antibiyotik sonrası (2 saat içinde) kültür alınabilir. Kimlere LP öncesi BT çekelim. Fokal nörolojik defisite, yaşı > 60, zeminde santral sinir sistemi hastalığı olana ve baskılıbağışıklara ilk BT yakışır. Bildiğin gibi kafa içi fıtıklar koridorun sonundaki ışığı gizler.
Optik Nörit/Multipl Skleroz: Şöyle de diyebiliriz. Optik nörit multipl sklerozun komplikasyonudur. Demiyelizan hastalıktır. Bilateral internükleer oftalmopleji yapar (sağa bakışta sol göz adduksiyon yapamaz-sola bakışta sağ göz adduksiyon yapamaz). 6. Sinir en sık etkilenir (çift görme). Hasta tekrar eden ataklarla birlikte steroide daha az yanıt verir. Sistemik enfeksiyon varlığında enfeksiyon tedavi edilinceye kadar steroid tedavisi ertelenmelidir. Göz ağrısı/görme kaybı/kırmızı rengi görememe varlığında hasta bende optik nörit var diyordur.
Temporal hassasiyetli ileri yaş, başı da ağrıyor, işte bu temporal arterit. Temporal arter biyopsisi ile tanı koyulur, acil serviste hasta iki gün bekletilir mi? Biyopsi sonucu beklenmeye başlandı…………………………..1. gün……………………………………………………………..1. gün öğleden sonra………………………2. gün gündüz,………………….akşamüstü oldu……………………gece, …….…….…….. Hayır, kesinlikle beklemeyin!, Steroid başlayın. Görme kaybı yoksa 60 mg prednol oral, varsa solumedrol 1000 mg IV 3 gün. Benzeri görülmemiş nefis baş ve çene ağrısı okları temporal arterite çevirir.
Bazı Subaraknoid Kanamalar: Küçük boyutta olanlar kaçabilir. Birinci derece yakınında serebral anevrizma öyküsü olsun. Ani başlayan en kötü baş ağrısı (her zaman en kötü demeyebilir)/bulantı/kusma/hipertansiyon/boyun ağrısı. BBT (-)/subaraknoid kanama şüphesinde LP gerekir.
Preeklampsi/Eklampsi: Dört dörtlük preeklampsi olmadan (hipertansiyonsuz/proteinürisiz) eklampsi olabilir, postpartum nöbet belki de eklampsidir, atipik eklampsi (fokal nörolojik defisit/görme bulanıklığı/tedaviye (magnezyuma) yanıtsız eklampsi ayırıcı tanı (MR) ister.
Karbonmonoksit Zehirlenmesi: Karbonmonoksit hemoglobine güçlü bağlanır (O2’ye göre x250 kat afinitesi var) ve bu CO/HgB ikilisi oksijeni kabul etmez, ayrıca oksijenin HgB’den ayrılışını da engeller. Baş ağrısı/bulantı/kusma/konfüzyon/nöbet yapar, tüm bu klinik yelpaze içindeki hastalarda siyanoz görülmez. Karboksihemoglobin düzeyi tanısal iken pulse oksimetri anlamsızdır. ABC/%100 O2/kardiyak monitörizasyon/hiperbarik O2 tedavileridir. Karbonmonoksit yarılanma süresi oda havasında 320 saat, %100 O2 ile 90 saat, hiperbarik ile 20 dakikadır. Herhangi bir nörolojik semptom varlığında hiperbarik tedavi endikedir.

BBT

Malatt C, Zawaideh M, Chao C, Hesselink JR, Lee RR, Chen JY. Head computed tomography in the emergency department: a collection of easily missed findings that are life-threatening or life-changing. J Emerg Med. 2014 Dec;47(6):646-59. doi: 10.1016/j.jemermed.2014.06.042. Epub 2014 Sep 26. PMID: 25260346.

Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa