I Tipi Doktorlardan Unutulmaz Hatalar

‘Yanıma otur

sana sormak istediğim bir şey var’

Ağustos Böceği, İthaki Yayınları

Önsöz

Sadece aşk adamlarının yapabileceği bir iştir Acil Tıp Hekimliği…Zira bu işi yapmak için ancak aşık olmak gerekir.
Yeri geldiğinde en yakınınızdakilerin dahi sizi anlayamadığı bir dünyada süperman’den daha çok iş yapmanız ve ondan daha çok hayat kurtarmanız beklenir.
Koridorlarda gürültü, muayene odasında uğultu, feryat, figan, kapı önlerinde yanıp sönen ambulans ışıkları, elinize tutuşturulmuş bilmem kaçıncı hastanın dosyası kısacası kaos, kriz ortamında bir de hata yapmamanız beklenir..
Oysa hep ne derlerdi ‘’insan hata yapa yapa öğrenir.’’ Bu klişenin çoğunlukla doğru olmadığı yerdir Acil Servis. Çünkü en ufak bir hata insan hayatına mâl olabilir. Dolayısıyla hata yapmadan öğrenmeye çalışmak için başkalarının hatalarından dersler çıkarmak ve yoğun bilgi birikimine sahip olmak gerekir.
İçinde bulunduğunuz ortamda en doğru kararlar alabilmeniz dileklerimle..
@aciltıp.com Enes Güler’e önsözü için teşekkür ediyor
Hangi Doktor Karakterine Sahipsin
Kıpır kıpır biriyim, yerimde duramam, açık hava aktivitelerine bayılır, eve sadece uyumak için giderim. Öyle sosyalim ki öyle sosyalim. Yeni tıbbi bilgiler bana turist gibi bakar, yanıma yaklaşmaz, ben de yaklaştırmam zaten, ipe sapa gelmem. Bu kelimelerin en az üçüne evet mi dedin, tamam sen I tipi doktorsun: I tipi doktorlar sosyal zeka küpü olur, nöbet çıkışı kahvaltılarını organize eder, hastanede tanımadığı konsültan yoktur, bir telefonla servis hastasını yoğun bakıma yatırır. Gerçek hayatta başarılı olabilir ama sağlığın turistik hizmet kolları içinde kaybola da bilir.
Bu yazıda I tipi doktorların yaptığı 11 hata kelimelendirildi.

Şimdi kameramızı karanlık odaya çeviriyoruz, evet, gece görüşünü açtık, her şey net, gündüzden beter ortalık, acil ekibi hastanın uyanmasını bekliyor, ayılmasını da diyebiliriz, allah allah bir türlü ayılmıyor, omuzlarından sarstın, bana mısın demiyor, bildiğin gibi sarhoşun kafa içi kanama hakkı saklı tutulmaktadır.
SUM mnemoniği neydi, Sarsan başlangıç, Unutulmaz baş ağrısı, Maksimum ağrı. Subaraknoid kanamayı görselledi, sonra bir anda durdu I tipi doktorumuz, beyin cerrahının hastayı ameliyata almasını bekliyor. Çabuk sıkılır I tipi doktorlar, nerde kaldı konsültan diye söylenmeye başladı, tekrar tekrar adamcağızı arıyor, neden başlamadı ki tedaviye, hastanın başını 30 derece eleve edebilir (servikal yaralanma yoksa), nimodipin verebilir (60 mg, bilinç kapalıysa orogastrik tüp ile), mannitol veya hipertonik salin uygulayabilir, antiepileptik başlayabilir (düşük glaskow <8, intraserebral hemoraji), hiperventile edebilir, desmopressin uygulayabilirdi (alkolik, karaciğer yetmezliği veya trombositleri zayıf tiplere) ama yapmadı.
Yürüyen, konuşan, içen hasta taburcu edilir denir. Taburcu edilir ama nasıl işte, hepsi mi, yarısı mı, yoksa dörtte biri mi. Hiç unutmuyorum kanser hastasıydı, odak organı şimdi hatırlamıyorum, yürüttük, konuşturduk, içirdik, vital/lab/X-ray hepsi normal. Gönderdik sokaklara, arresti geldi, hiçbirimiz anlamadık, kanser hastasına altı kat dikkat gerekiyor.
Diz artroskopisi sonrası göğüs ağrısı, ne güzel çınlıyor değil mi, 15 yaşında, ligde rebound kralı, potadan dönen topları mıknatıs gibi çekiyor kolları, gel zaman git zaman yoruluyor tabii, dizini sakatladı zaten, göğsünün sol tarafında ağrı var demiştik, EKG normal, PA-Akciğer de öyle, rahatladın, neyim var benim diyor rebound kralı. Şöyle özetleyeyim, pulmoner emboli ön tanısı için risk faktörün varsa (cerrahi öykü) patolojiden fakir akciğer grafisi 3 puan kazandırır sana, bazen normal olan korkutur, sessiz kuzular gibi.
Pratik olur I karakterine sahip doktorlar, işte size kanıtı. Lokal anestezik verildi, dikiş başladı, hasta bir anda morardı, soluk alıp vermesi hızlandı, ciğerleri dinledin, patoloji kanıtına rastlanmadı, neler oluyor neler oluyor derken stajer doktor methemoglobinemiyi aklına soktu I’nın, hemen internete bağlandı, metilen mavisinin tedavi dozunu öğrendi, 1-2 mg/kg 3-5 dk içinde, 50 mg sınır, ihtiyaç halinde her 30 dk’da bir tekrarlanabilir bu doz, G6PD eksikliği olana verilmez metilen, bu hastalar için askorbik asit var, nerde kaldık, evet, hasta bir anda rahatladı, açıldı, siyanoz pembeliğe dönüştü, I tipi doktorların bu tarafları iyidir işte, kararlarını dinamik alır, suyun üzerinde rüzgarın oluşturduğu şekiller gibi.
Aklına geldi, bu güzel, ama yetmez ki, tegretol/fenitoin/barbitürat/teofilin/trisiklik antidepresan zehirlenmelerinde tekrarlayan dozlarda uygulaman gerekirdi aktif kömürü, lityum/ağır metal/siyanid/hidrokarbon/alkol/kostikler ise zayıf bağlanır kömüre, alternatif tedavilerin gündemde olmalı.
I Tipi Doktorların Karakter Analizi

Güçlü Yanları	*Zayıf Yanları*
Sosyal zekalı	Çabuk sıkılır
İkna kabiliyetli	Hayatı tüketir
Pratik	Acele karar verir
Liderlik eklentisi var	Derinleşemez

Garip bir şekilde kalça ağrısı var, geçmiyor, semptomlarına yan ve sırt ağrısı eşlik ediyor, başta söylemedi, sonra anlatmaya başlıyor, impotans yakınmalı, böyle değilmiş daha önce, fizik muayenede femoral nabızlar palpe edilemiyor, yürüyüşleri baldır ağrıları ile sonuçlanıyor, artık söyle ama hastalığın adını, aortailiakların tıkanıklığı ile giden Leriche sendromunun adını.
Altmış beş yaş erkek, yanı ağrıyor, korku No.1, daha önce böyle bir öyküsü yok, korku No.2, idrarda proteinürisi var, korku No.3, kontrastsız batın tomo normal, ağrı biraz azaldı, hasta eve ulaştı. I tipi yarınki gezi programını hazırlıyor, pizzalar, biralar, görülecek yeni yerler/insanlar, şimdiden 9 kişi katılacağını söyledi, daha aranmamış 16 kişi var, ne güzel ne güzel diye el çırpıyor I, bir anda yüzü asıldı, taburcu ettiği döndü, ağrısı var, bu sefer daha şiddetli, LDH 4X yüksek, kontrastlı tomoda akut renal enfarkt görsellendi, daha önce de dedik şimdi de diyelim, her şey olur.
Bazen retro gidilir tanıya, obstrüktif akciğer hastalığı mı (KOAH), yoksa kalp yetmezliği mi (KKY), veya her ikisi de, kim bilebilir, hastanın dediği gibi, neyim olduğunu bilsem gelir miydim efendim size gibi bir şey işte, sen de arada kalabilirsin, sayılardan medet umarsın, bazen sadece hastanın kullandığı ilaçlara bakmak tanı yolunu aydınlatabilir, digoksin/KKY, ipratropium/KOAH, yeni değişen tansiyon ilacı/hipertansif atak, göze damlatılan steroid/tüberküloz aktivasyonu gibi.
Enfektif endokarditin eeeeeennnnnnnn sık komplikasyonu nedir desem ne derdin. Septik emboli, kalp yetmezliği, dalakta apse, mikotik anevrizma veya dur söyleme embolik inme. Bir kere sağ taraf tutulumu daha az görüldüğünden septik embolilerin tümünü geç, mikotik oluşum da saptanabilir ama o kadar da sık değil, kala kala kapak destrüksiyonuna bağlı kalp yetmezliği kaldı elimizde.
Avril Lavigne’yi bilir misiniz, hani şu Let Go albümü ile elmas sertifika kazanan, 11 ayda 1 milyonun üzerinde satış yakalayan, hatırladınız mı, güzel, şimdi onun hastalığı Lyme’de sıra. Keneden geçer, ajan borellia burgdorferi, erken ve geç semptomlar ile karakterize, eritema migrans döküntüsü tanısal, total AV blok bile yapar, ruhsal sorunlar cabası, Avril tanı konulamadığı için psikiyatrik semptomlarını şarkılarına yansıtmış, çok satmıştır, aslında şarkıları besteleyen borellia burgdorferidir ama Avril zengin olmuştur. Doksisiklin 100 mg BID 10-21 gün verilseydi o şarkılar da olmazdı, Avril büyük araba alamazdı.
Buda’nın Yanan Evi
White M. Who Said Don’t Look Back. USMLE 2017;4:22-33.
@taburcu.net