Acil Tıp
‘Bir yandan bin türlü kaygı ile boğuşurken’
Oğuz Tan
Bilginize
Çoklu değişkenleri aynı anda düşünmeye alışkın, hasta ve hasta yakınlarını sakinleştirerek kontrol eden, hasta sevklerini idare eden, konsültanları etkin şekilde alana çağıran, haklı olmasına rağmen ses çıkarmayıp yeri geldiği zaman kurbanını sessizce etkisiz hale getiren kimdir sorusuna yanıt acil tıp asistanıdır.
Şimdi bilgilerimizi arttıralım.
- FAST (-), vital (unstabil), erken laparoskopi gerekliliği unutulur: 36 yaş, karnından vurulmuş, Yakuza işin içinde, 89/42-117-26-99 vitalleri olmakta, FAST ise normal, ikirciklenip kognitif kararlardan uzak kalınabilir, pekii bu durumda ne yapmalıdır. Hastayı batın tomografisine mi gönderelim, hemoglobin/FAST takibine mi alalım, IV su mu verelim, yoksa hastayı ameliyathaneye mi gönderelim. Unstabil batın yaralanmalı hasta saniyesinde laparotomiye alınmalıdır, FAST ne derse desin, hastanın retroperitonu kanıyor olabilir ki bu serbest sıvı USG ile görülemeyecektir.
- Geriatrik hasta kot kırığı ile eve gönderilir: Taburculuk coşkusu gündemdedir. Kot kırığı saptanır, pnömotoraks dışlanır, ağrı medikasyonu yapılır ve dedeler, nineler evlerine gönderilir ama ertesi sabah resüsitasyon odasında ilk devraldığın entübe hasta dün taburcu ettiğin kot kırıklı ninedir.
- Femur dislokasyonunda redüksiyon için ortopedi beklenir: Femur dislokasyonlarının sıklıkla posteriora olduğu, siyatik sinir yaralanması ve avasküler nekroz ile korkuttuğu, en geç 6-12 saat içinde redüksiyona ihtiyaç duyduğu sesleri kitaplardaki minik ağızlar ile kulağımıza fısıldanır. Femur dislokasyonunda ortopedi konsültanı beklenmemeli, redüksiyon işlemine derhal başlanmalıdır. Kapı-redüksiyon zamanını olabildiğince kısa tutun.
- Sağ üst kadran ağrısı yoksa hasta kolesistit olamaz: Fizik muayene esas ancak prob kolesistite dayandı mı kedinin kuyruk uzunluğu değişmekte. Kolesistitte fizik muayenenize değil probunuza güvenin üstatlar.
- Yaralara baktığımızda: 1) Hayvan ısırıkları her zaman enfekte olmuştur ve olacaktır. 2) Diyabetik nikotinmanların yaraları enfekte olmaya mahkumdur. 3) Kontamine olmuş derin yaralar (doku kaybının eşlik ettiği) geçikmiş (2 gün sonra) tipte kapatılmalıdır.
- Kot kırığı sarmalanmalı: Kırılmış kot elastik bandaj ile sarılıp stabilize edilirse hastanın ağrısı daha hızlı geçmekte, hasta pulmoner komplikasyonlardan daha az etkilenmektedir.
- İdrar tahlili normal ise renal kolik dışlanır: Yan ağrılı, tekrarlayan nefrolitiazis öyküsü olan hasta acil servise başvurur ve idrar tahlili normal saptanır. Tüm bu gürültülü klinik bulgulara rağmen hastada renal kolik düşünülmez. Tetkikler değil sizin muayeneniz mükemmeldir.
- Hemodiyaliz endikasyonları atlanabilir: Çeşitli intoksikasyonlar renal fonksiyonlardan bağımsız diyaliz endikasyonu içerir. Bunlar lityum, teofilin, metformin, salisilat, valporik asit ve toksik alkol alımları. Diyaliz endikasyonları serum kreatinin tekelinde değildir.
- Yara irrigasyonuna dikkat edilmeyebilir: Yara basınçlı musluk suyunu sever. Suyu nazikçe dökmekten açık yara bir şey anlamaz. Betadin veya hidrojen peroksit gibi kimyasallar ile temizlenmeyi ise hiç sevmez.
Değerlendirme
Önümüzde uzun, geniş ve derin bir yol var. Tam teçhizatlı insan olmaktan kimseye zarar gelmeyeceği gibi acil tıp asistanına da bilgili olmak hastane içinde güç kazandıracaktır. Bilgili mutluluğa kavuşmak dileği ile.
Odak
Vincent J. Markovchick, et al. Emergency Medicine Secrets. Fifth Edition. Elsevier.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
