Yan Ağrısı

Yan Ağrısı, Renal Kolik

Özet

Renal kolik acı verir. Ağrı için harcanan tedavi masrafı yılda 1.83 milyon dolardır ki bu para her 6 günde bir TIR almak demektir.
Herkes ağrısı geçinceye kadar masumdur dostlarım, bu nedenle narkotikler tedavide kullanılmalı.
İdrar analizi tüm nefrolitiazis hastalarında enfeksiyonu dışlamak için yapılmalıdır ancak tanıdan idrar analizi normalliği ile uzaklaşmak doğru değildir.

‘Ben ilaçları değil, ilaçlar beni seviyor’

Siyah Gökkuşağ

Giriş

• Her yıl yaklaşık olarak 1 milyon renal kolik acil servise başvurmaktadır. En sık başvuran popülasyon 35-45 yaş arası, erkek, beyaz, yüksek sosyoekonomik durumu olan ve aile öyküsü bulunan kişilerdir. Toplumun %10’unu etkilemektedir. Tekrarlama oranı %50 dir.
• İdrar yollarındaki taşın hidroüreter veya hidronefroz yapması durumunda şiddetli ağrı oluşur.
• Çoğu taş kalsiyum oksalat kristallerine ikincil gelişir. Daha az görünen tipleri ise Proteus, Klebsiella ve Pseudomonas nedenli strüvit taşlar, ürik asit taşları ve sistin taşlarıdır.
• Küçük taşlar (<5mm) %60-70 oranında kendiliğinden düşer. Orta büyüklükte olanlar (5-10 mm) <50% oranında kendiliğinden düşerken, büyük taşların (>10 mm) ise kendiliğinden düştüğü görülmemiştir.

 Ağrı Tipine Göre Taş Şekilleri

• Genital bölgeye yayılım gösteren akut yan ağrısı varlığında klinisyenin aklına renal kolik gelmelidir. İdrar analizi normal olan yan ağrılarında renal kolik tanısından uzaklaşmak doğru değildir.
• Yüksek asitli idrar (pH<6.0) ürik asit taşlarını üretir. Alkalin taşlar ise pH>8.0 strüvit tipi taş oluşumu için zemin hazırlar. Düşürülen taşın makroskopik görünümü tanı ve tedavi için değerlidir. Bu nedenle hasta tarafından takip edilmeli, idrarda görülmesi durumunda doktora göstermek üzere saklanmalıdır.
• Strüvit taşlar üreaz yapan bakteriler tarafından oluşturulan ve sıklıkla tüm toplayıcı sistemi kaplayan (staghorn taşlar) olarak adlandırılır. Hiçbir zaman kendiliğinde düşmez.
• Renal kolikte idrar analizine enfeksiyonu dışlamak için mutlaka bakılmalıdır. İdrar yolları obstrüksiyonuna eşlik eden idrar yolu enfeksiyonu ürolojik acildir.
• Stik idrar sensitivitesi yüksek (70-90%), hızlı, ucuz ve renal kolikte ilk istenecek tetkiktir. Tam idrar analizinden daha yüksek sensitivitesi olduğu saptanmıştır. Yan ağrısının birinci günü stik idrar incelemesi sonuçlarının sensitivitesi en yüksektir (Taze Ağrı).
• Nefrolitiazis komplikasyonları hidronefroz, pyelonefrit, renal kapsülün üroma ile yırtılması ve akut böbrek yetmezliğidir.
• Diyabet, kronik böbrek yetmezliği, tek böbrek, renal transplant hastaları, polikistik böbrek ve spinal kord yaralanması olan hastalarda idrar yolu enfeksiyonu komplikasyonları açısından dikkatli olunmalıdır.

Düşürdüğün Taşı Göster

•  Ürik asit taşları: İnsanlar ve dalmaçyalı köpekler haricinde canlılarda görülmez. Bol su içmek, eti azaltmak  ve allopürinol  kullanmak ile tedavi edilebilir. Radyolusendir (Görünmez). Bunun dışındaki taşları direkt üriner sistem garfisinde görebilirsiniz (miks tipler hakkından net bir şey söylenemez).
  
  

•   Strüvit Taşları: Kronik idrar yolu enfeksiyonu nedeni ile oluşur. Enfeksiyon tedavi edilmelidir.

•  Kalsiyum okzalat taşları: Kalsiyum metabolizmasındaki bozukluk aranmalı, kalsiyumdan fakir diyet yapılmalıdır.

• Sistin taşları: Konjenital metabolik defekt sonucu idrar ile sistein atılımı nedeniyle oluşur, sıvı tüketimi ve sistin bağlayıcı ilaçlar tedavide kullanılır.

• Taş nedenli üriner obstrüksiyon glomerüler filtrasyonu bozduğundan antibiyotikler toplayıcı sisteme geçemeyebilir. Bu durumdaki hastalar septik şok potasında oynar.
• Kalsiyum kanal blokörleri, alfa adrenerjik blokörler, narkotikler, kortikosteroidler ve non steroid ilaçlar nefrolitiasiz tedavisinde uygulanmaktadır. En sık uygulanan kalsiyum kanal blokörü nifedipindir. Kortikosteroidlerin non steroidler ile birlikte kullanımında fayda vardır. On günlük tedavi önerilmektedir. Bu süre sonunda semptomatik rahatlama sağlanamayan hastalarda cerrahi girişim yapılmalıdır.
• Üroloji konsültasyonu gerektiren durumlar: 10mm’den büyük  taşlar, medikal tedaviye yanıt alınamama, strüvit taşları ve taşa eşlik eden idrar yolu enfeksiyonu. Perkütanöz nefrostomi tüpü ve üretral stent uygulama cerrahi girişimlerdir.
• Yatak başı ultrasonografi abdominal aort anevrizması ayırıcı tanısı için kullanılabilir.
• Kontrastsız bilgisayarlı tomografi ultrasona göre renal anatomi ve taş karakterini göstermede daha etkindir. Değer etkin olmaması ve yüksek radyasyon maruziyet tetkiki sınırlayan maddeler.

– Yid Yufkacı Knaphes ‘לא איצט, דער חלום’ demiştir. Sürekli un yutmaya bağlı tekrarlayan renal kolik ataklarına okuduğu lanettir.

The Doors (1965-1971), Blues Rak, Acid Rak,; etkileyici şarkı sözleri ve iyi düzenlenmiş müziği ile dikkat çeker. Grup adını Aldous Huxley’in ‘Algı Kapıları’ adlı kitabından aldı. Grubun solisti Jim Morrison bir konserinde  ‘Ben kertenkele kralım ve istediğim her şeyi yaparım’ demesi üzerine Kertenkele Kral adı ile anılır oldu. Kullandığı LSD nedeniyle çoklu kez renal kolik atağı geçirdi. Resimde düşürdüğü taşlara söylediği ‘Break On Through’ şarkısı görülmekte.

• Sorularınızı Kulüp Dorsia’da cevaplamayı öneriyorum (Büyük bir sevinç tüm atmosfere yayılır). Evet sizden başlayalım, ızdırap çekiyor gibi görünen I.Elizabet dönemi elbiseleri giymiş bayan.

• Soru 1: Dün akşam başlayan yan ağrıma bu sabah bacağımdaki güç kaybı da eklendi. Doktorum taş düşürdüğümü ve idrarımda kan olduğumu söyledi. Gece ağrım giderek arttı, tansiyonum düştü ve öldüm. Şimdi diğer taraftan konuşuyorum. Merak ettiğim şey neden öldüğüm.
• Cevap: Yan ağrısının öldürücü ayırıcı tanısı abdominal aort anevrizma diseksiyonudur. Karın ana damarınız yırtılmış ve ölmüşünüz. Lütfen oradan bir daha bize ulaşmayın.
• Soru 2: Diyabet hastasıyım, böbrek yetmezliğim var ve tek böbrekliyim. Yan ağrısı ile acil servise başvurdum. Doktorum ‘idrar yolu enfeksiyonun var’ dedi ve ilaç reçetesi ile taburcu edildim. Bu notu size diyalizdeyken yazıyorum. N’oldu ki bana.
• Cevap: Yeryüzünde bir böbreğin başına gelebilecek tüm kötü şeyleri yaşamışsınız. Hastaneye yatırılıp böbrek koruyucu tedaviye alınmalıydınız.
• Soru 3: Daha önce tomografi ile saptanmış 4 mm’lik taşım var. Doktorum bunu öğrendikten sonra ne zaman acil servise yan ağrısı ile gelsem beni ağrım geçmeden taburcu ediyor. Etmemeli bence.
• Cevap: Bizce de etmemeli. Sayıları değil, hastayı tedavi ediyoruz. Herkes ağrısı geçinceye kadar masumdur.

Dr Çağdaş Can, Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil Tıp, Elazığ

Dr Aydın Sarıhan, Başakşehir Devlet Hastanesi, Acil Tıp, İstanbul

Kreatinin

1. Lunchs JS, Katz DS, Lane MJ, et al. Utility of hematuria testing in patients with suspected renal colic: Correlation with unenhanced helical CT results. Urology. 2003;59(6):839-42.
2. Preminger GM, Tselius HG, Assimos DG, et al. 2007 Guideline for the management of ureteral calculi. Urology. 2007;178(6):2418-43.