Acil servis
‘Geleceğin güzel beyinleri’
Akıl Oyunları
- Arrest olan hastanın yakınına ölüm haberi: Verilirken asistoli nedenlerinin akut/kronik temelleri unutulursa ortaya geri dönüşümsüz sorunlar çıkabilir. Örneğin; ilgili hastada ölüm kronik hastalıklar sebebiyle oluşan ve beklenebilecek bir durum ise, yine de önerilmemekle birlikte, sosyal engeller durumunda ölüm haberi yakınlarına telefon aracılığı ile bildirilebilir ama vefat eden kişinin ölümü ani ve beklenmeyen ise bu acı haber hasta yakınlarına mutlak yüz yüze verilmelidir. Ve ölüm haberi verme basamakları hazırlık/hasta algısı/davet/bilgi transferi/hedefler/tıbbi öneriler şeklinde özetlenebilir.
- Trombotik trombositopenik purpuraya trombosit transfüzyonu yapılmasını önle: Çömez acil servis kıdemlisinin kan transfüzyonu dürtüsü engellenmelidir. Sanki kan transfüzyonu tüm günahları silecektir. Ancak unutulmamalıdır ki trombotik trombositopenik purpuraya kan transfüzyonu yapmak orman yangınına dökülen petrol gibidir, o zaman şimdi TTP/HÜS için mnemonik.
TTP/HÜS
Fren kullAnmayan aTtaki Rahatsız Neşe
F: Fever (ateş)
A: Anemi
T: Trombositopeni
R: Renal patoloji (oligüri, hematüri, ABY)
N: Nörolojik semptom (fokal defisit, koma)
- Tümör lizis sendromu etkin tedavi edilmeyebilir: Tamam kabul ediyoruz onkoloji özellikli bir bilimdir, gerekleri hastaları içindir. Kemoterapi sonrası hastalar birçok komplikasyon yaşamaktadır ve akut renal yetmezlik/hiperkalemi ikilisi olan kanser hastasında sıvı hidrasyonu ve onkoloji konsültasyonu gereklidir.
- Malignite hastasında spinal kord kompresyonu atlanabilir: Kanser hastası sırt ağrısı ile acil servise başvurursa çok ama çok korkmanız gerekir. Mekanik kas ağrısından çok acil dekompresyon gerektiren spinal kord basısı yapan kitle varlığını kim hemen dışlayabilir ki. İşte umut vadeden çömez kıdemli burada gösterir kendini.
- Nedeni bilinmeyen ateşte santral kateter bakısı atlanabilir: Özellikle asistanlığın ilk aylarında kateter takmak süksedir. Bir de bakmışınız çömler ellerinde kataterler ile birbirlerine çarpıp duruyorlar. Girişim sonrası kırk sekiz saat içinde ateşi çıkan hastada her zaman kateter ilişkili enfeksiyon düşünülmelidir. Santral kateter için gerçek endikasyonlar olmalı.
- Normal anyon gap ile asidoz dışlanır: Asidoz çoklu mekanizmalar ile oluşan vücut içi bir hatadır. Normal anyon gap sonuçlu asidoz sebepleri vardır (diyare, renal tübüler asidoz, normal salin uygulaması gibi). Bu nedenle ince hesaplamalar sonucu elde edilen anyon değeri çömez kıdemlimizi rahatlatmamalıdır.
- Dirençli hipokalemide magnezyum unutulur: Hipokalemi tespit edilir ve potasyum replasmanı yapılır ancak şu kör olasıca potasyum bir türlü yükselmez, potasyum değeri Titanik gibi denizin dibine çakılıp kalmıştır. İşte burada akla hastanın serum magnezyum değerinin düşük olduğu gelmelidir.
- Tekrarlayan eklem ağrıları olan hastada septik artrit düşünülmez: Klinisyen non travmatik akut olarak şişmiş kızarık bir eklem görürse neyi mi hatırlamalıdır, septik artriti tabii ki. Hasta tekrarlayan şiş eklem öyküleri tanımlasa bile artık o taş o kuyuya düşmüştür.
- Kompartman sendromu en son akla gelir: Belki de çömez kıdemlimiz Acil Tıp asistanlığını TUS’ta doğru cevap verdiği kompartman sorusu ile kazanmıştır ama bu başarı artık geride kaldığından güncel tıbbi uygulamalar için kompartman sendromu bilgisi aklından uçup gitmiş olabilir. Klinik ile uyumsuz ekstremite ağrısı tanımlayan, ezilme yaralanması olan tüm travma hastalarında kompartman sendromu dışlanmalıdır kaptanlar.
Kült
Vincent J. Markovchick, bless et all. Emergency Medicine Secrets. Fifth Edition. Elsevier.
DOI: 10.2147/JBM.S46458
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
