Senkop için puanlama

Böyle olsun ben de istemezdim!

Demek istediğim ben de sizler gibi doğru düzgün işlerde çalışmak isterdim. Ama o nedeni bilinmeyen hastalığım, ah evet o hastalık. Yerli yersiz bayılmalar, kendinden geçmeler, ne olduğunu anlamadan öylecene donup kalmalar. Bu hayata beni hastalığım itekledi demek istiyorum.

Eh o zaman başlayabiliriz. Size nasıl para kazandığımı anlatabilirim. Garip bir biçimde düzenli ve disiplinli yapılan her iş (saçma sapan bile olsa) nihayetinde normal bir iş gibi gözüküyor.

Örneğin; kalabalık meydanlarda yürüyen insanlardan QR kodla para topladım. Yere çizgi çiziyor, üstüne basılması durumunda hoop diyordum, benim dünyamdasın. Çoğunlukla para ödüyorlardı. Bilirsiniz, insanların evlerini çevreleyen çitler vardır ve bu sınır içindeki her şey mülk sahibine aittir.

İnsanlara bilinçli bir şekilde çarpıyor ve tazminat davası açıyordum. Özellikle AVM’lerdeki yürüyen merdivenler bu iş için çok uygun, bilginiz olsun.

On beş kişilik tanıdık arkadaş grubum var. Hani şu sosyal medyada takipçi gibi bir durum var ya, onun gibi bir şey işte. Kafelerle anlaşıyor ve bu arkadaşları kafenin önünde sıradayken görüntülüyorum. Bu fotoğrafı kafenin hastag’i ile sosyal medyaya koyuyordum. İnanın bana en bulaşıcı virüs böyle yayılamamıştır. Saniyesinde birçok insan sıraya giriyordu. Ben de kafeden az biraz teşvik alıyordum tabii.

Başka bir …

Hastalığı nedeniyle çalışamadığını iddia eden kişinin anlatımına biraz son verelim ve kanada senkop sınıflamasından bahsedelim.

Klinik karar araçları gerekiyor bize. Kümülatif puan toplamları yol gösterici oluyor.

Senkop nedir

Senkopun kökeninde global serebral hipoperfüzyon var. Bazı senkop atakları iyi, bazıları ise erken tanı/hızlı müdahale ve stabilizasyon gerektiriyor. Peki bu farkı nasıl anlayacağız. Şöyle bir hastanın yüzüne bakarak mı, yoksa sadece Lab/EKG/görüntüleme ile mi? Doğruyu söylemek gerekirse hepsi gerekli.

Kanada senkop risk sınıflaması

Vazovagal Semptomlara Yatkınlık (sıcak, kalabalık yerlerde baygınlık, uzun süre ayakta durmak, korku, ağrı ile tetiklenen senkop atakları): -1 puan (Negatif prediktif değer ciddi olay riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor)
Kalp Hastalığı Öyküsü (KAH, AF, KKY, kapak hastalığı): 1 puan
Herhangi Bir SBP < 90 veya > 180 mmHg (başvuruda veya izlem sırasında): 2 puan
Yüksek Troponin: 2 puan
Anormal QRS Aksı (< -30 veya > 100 derece): 1 puan
QRS Süresi > 130 ms: 1 puan
Düzeltilmiş QT Aralığı > 480 ms: 2 puan
Vazovagal Senkop (tanı konmuş etiyoloji): -2 puan (İyi huylu bir nedeni gösteren güçlü negatif prediktif değer)
Kardiyak Senkop (kardiyak risk faktörleri, bulantı, kusma, terleme, baş dönmesi, efor sırasında baygınlık, çarpıntı, ailede etiyolojisi saptanmamış ani ölüm): 2 puan

Puanlar toplanarak her hasta için bir “Toplam Puan” elde ediliyor ve hasta yönetimi başlıyor.

Çok Düşük Risk (Toplam Puan -3 ila -2): Bu kategorideki hastaların ciddi bir olay yaşama olasılığı çok düşük (%0,4-%0,7). Bu kişiler erken taburculuk ve ayakta takip için aday.
Düşük Risk (Toplam Puan -1 ila 0): Ciddi olay riski düşük kalır (%1,2-%1,9). Ayakta tedavi yönetimi hala uygun olabilir ancak diğer klinik faktörler dikkatlice değerlendirilmelidir.
Orta Risk (Toplam Puan 1 ila 3): Bu kategori artan ancak orta derecede bir riski (%3,1-%8,1) gösterir. Bu hastalar için daha fazla araştırma, gözlem veya hastaneye yatış gerekebilir.
Yüksek Risk (Toplam Puan 4 ila 5): Yüksek puanı olan hastalar ciddi olaylar için önemli bir riskle karşı karşıya (%12,9-%19,7). Kapsamlı değerlendirme ve izleme için genellikle hastaneye yatış önerilir.
Çok Yüksek Risk (Toplam Puan 6 ila 11): Bu grup ciddi komplikasyonlar için en yüksek riski (%28,9-%83,6) temsil eder. Hastaneye yatış, kapsamlı tanısal inceleme zorunludur.

Klinik örnek

Yetmiş yaş bayan hasta, KBY hastası/diyalize girmiyor, serum kreatinin 2 (eski ile uyumlu). Sabah kahvaltısı sonrası koltuğunda yün örerken kısa süren senkop atağı geçiriyor (10-15 sn kadar, bilinç spontan açılıyor). Vitaller stabil. Fizik muayene olağan. EKG (SR, aks +60, QRS 100 ms, QTc 430 ms), troponin değeri normal.
Kanada senkop risk skalaması -3 puan alan hastamız (Çok Düşük Risk-Toplam Puan -3 ila -2): Bu kategorideki hastaların ciddi bir olay yaşama olasılığı oldukça düşük (%0,4-%0,7). Bu kişiler erken taburculuk ve ayaktan takip için adaydır grubunda tanımlanıyor. KBY koroner için risk faktörü diyebilirsiniz, erken ve hızlı ateroskleroz anlamında, kardiyak senkop için +2 puan alabilirdi ama bu tip bulanık noktalarda öykü/fizik muayene yol gösterici oluyor. Hasta sabah torununun trafik kazası geçirdiğini öğrenmiş. Bu bilgiye hastanın eşinden öğreniyoruz. Bu vazovagal semptomlara yatkınlıktaki korku kriterine uyuyor.
Tabii unutmamak gerek. Puanlamalar değil sizin klinik kararınız en doğrusu. Her hasta kendi içinde özgün. Hipokrat’ın dediği gibi, hastalık yoktur hasta vardır.

Senkop nedeniyle kendi işini kuran hastamızın anlatmaya başladığı ama bitiremediği yeni işi ise asansör kat sorumluluğu. Yaptığı iş insanları sadece doğru katlara taşımakla sınırlı değil. Aynı zamanda bütün gün dert dinliyor ve çözüm üretiyor. Tabii uzun süre ayakta durup baygınlık atakları geçirmediği zamanlarda…

Senkop

Hudek N, Brehaut JC, Rowe BH, Nguyen PA, Ghaedi B, Ishimwe AC, Fabian C, Yan JW, Sivilotti MLA, Ohle R, Le Sage N, Mercier E, Archambault PM, Plourde M, Davis P, McRae AD, Hegdekar M, Thiruganasambandamoorthy V. Development of practice recommendations based on the Canadian Syncope Risk Score and identification of barriers and facilitators for implementation. CJEM. 2023 May;25(5):434-444. doi: 10.1007/s43678-023-00498-y. Epub 2023 Apr 14. PMID: 37058217.

Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa