Yaşadığımız hayatta birçok karanlıklar vardır. Hatta bu karanlıklar konu başlıkları altında toplanabilir. Bu durumların orijinal olanları olduğu gibi taklitleri de bulunabilir ama benim vurgulamak istediğim başka bir tipi. Çözümsüzlükten bahsediyorum. Bu tipi derin okyanusların dibinde, yüksek dağların tepelerinde, bahar gökyüzünün berraklığında bile sizin yakanızı bırakmaz. Bu karanlıktan maruz kişi görünüşte mutludur ama gerçekte ruhunun en diplerindeki çözümsüzlüklerde kaybolmuştur. Gerçi bütün bu yaşadıklarına rağmen hayat denilen oyun sahasında kendini çok güzel gizler, renk vermez. Buraya kadar bilinen kötülüklerden bahsettik, şimdi yeni bir kötülükten bahsetmez istiyorum. O da zor havayolu yaklaşımı tabii ki.
Bu arada bu olguyu bana bir arkadaşım anlattı, o da tütüncüde çalışan başka bir arkadaşından duymuş.
Öykü
- En sevdiği restoranda son derece coşkulu bir şekilde gıda tüketen hastamız bir anda nefes darlığına boğuluyor. Heimlich manevrası yapalım derken gerçek neden ortaya çıkıyor. Obezite, diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi, uyku apne ve sigara onu çoktan son evre KOAH statüsüne atamış. Üstelik ilaçlarını kullanmıyor, diyetine dikkat etmiyor. Bu hayattaki tek eğlencesi yemek içmek olmuş. Ee hayat da acımasız tabii, bilirsiniz düştüğünüz yerde yanınızda biter. Hastane öncesi müdahale, ambulans derken ajite desatüre bir şekilde kırmızı alana alınıyor hasta.
- Altmışa yakın ellili yaşlarının sonunda, dediğimiz gibi morbid obez, geniş abdomen ve ağır göğüs kafesi sebebiyle rezidüel oksijen kapasitesi tehlikeli miktarda düşük. Supin pozisyonda havayolu güvenliği çok zor gözüküyor, RSI değil de DSI (delayed) kognitif kararlarını almaya çalışırken hasta bilincini kaybetmeye başlıyor, GKS skoru tekli hanelere geriliyor, satürasyon ise 62 oluyor.
- Baş yukarı (head up) pozisyonunun oksijenizasyonu arttırdığını biliyoruz, hatta bu yaklaşımın diğer bir varyantı da agresif rampa entübasyonu. Sadece sedyenin başı yukarı kaldırılmıyor aynı zamanda hastanın başının altı yastıkla destekleniyor.
Rampa entübasyon
- Rampa entübasyonuyla entübasyon başarısı artıyor, aspirasyon riski azalıyor, preoksijenizasyon daha etkin yapılıyor. Bu yaklaşım için servikal omurga yaralanmalarının dışlanmış olması gerekiyor.
- Hastamıza ne olduğunu merak ediyor olabilirsiniz, rampa entübasyon ile RSI eşliğinde 8 nolu tüp kullanılarak ağız kenarı 24 cm olacak şekilde kapnograf/USG/Pa-Akciğer ile trakeal tüpün yeri doğrulanarak havayolu güvenliği sağlandı. KOAH’ın yanında bir de KKY olduğu anlaşılan hasta (grafide pulmoner ödem saptandı) yoğun bakıma yatırıldı.
- Nasıl LP yapılırken hastayı doğru pozisyonu getirmek önemliyse entübasyon için de bu doğru değişmiyor, özellikle morbid obez hastalarda. Kulak-sternum hattı sağlanacak şekilde yapılan açılı entübasyonlar hızlı/başarılı havayolu güvenliği şansını arttırıyor. Üstelik rampa entübasyon için ek cihaz, özelleşmiş beceri, alınmış sertifika gerekmiyor. Hedef etkin, çözüm içeren bir yaklaşım.
- Karışıklığı gidermek için önce basitten başlamak gerekiyor.
Arkadaşımın bana anlattıklarını özetlemiş oldum. Ve bütün bu konu ona, üzgün görünüyorsun ne oldu? dememle başlamıştı. Böylece hayattaki karanlıklara bir diğerini eklediğini söylemiş oldu.
Rampa
PMCID: PMC5812765
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
