Maske
- Sadece bulaşı mı engelliyor, yoksa kutsal nefesin miktarını mı azaltıyor, kozmetik olmasın varlık nedeni veya yeni bir ekonominin habercisi mi, belki de hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.
- Zehri ilaçtan ayıran miktarıydı, hastalık yapan virüsü yapmayandan ayıran bulaşın miktarı olabilir mi.
- Belki de.
- Her ne kadar aşı umudumuz halen sürse de (34 aşı adayı var) yaptığı yan etkiler (bir hastada multiple skleroz saptandı) güvenilirliğini azaltmakta.
- Maskenin, bilindiği gibi, birçok güzel etkisi var. Asemptomatik taşıyıcıların virüsü yaymasını engellemekle kalmıyor, henüz virüsle tanışmamışların enfekte olmasını da önlüyor ve tabii ki asemptomatik hasta sayısını arttırarak (%40’dan %80’e yükseldi) hastalığın zararsız atlatılma nedeni oluyor.
- Diyelim ki asemptomatik COVİDlisiniz, olabilir çünkü pandemi öyle bir şey, eş dost dinlemiyor, maskeyle sadece bulaşı kontrol altına almıyorsunuz, aynı zamanda tatlı tatlı antikor üretiyorsunuz, öldürücü virüs dozuna çok uzaksınız ve içinizdeki eser miktardaki COVİD’e karşı sürekli mücadele halindesiniz, çünkü maske içinde gezen küçük virüs partikülleri ile re-enfekte edilerek güçlenmektesiniz, işte bu size yol su elektrik olarak dönüyor, sağlıklı antikorlarınız binlerce gülle gibi kanınızda devriye geziyor.
- Olayın diğer değişkeni ise virüse karşı gösterilen immün yanıt. Sitokrom fırtınası asıl zarardan sorumlu, deksametazon verilen hastaların immün sakinleşmeleri sağ kalımı arttırıyor, çok virüs/çok immün yanıt/mortalite artışı, o zaman şöyle diyebiliriz, az virüs/az immün yanıt/mortalite azalışı, ek etki olarak da/antikor üretimi.
- Anlattığımız mekanizmanın adı var: Variolasyon (hastadan alınan materyalle sağlıklı bireyleri enfekte etmek, Çinliler 15. Yüzyılda çiçek hastalığı geçiren kişinin derisindeki lezyona pamuk temas ettirmekte, daha sonra bu pamuğu sağlam insanın burnuna değdirerek aşılama yapmaktaydı).
Anlatılanlar lütfen şu sonucu akla getirmesin, virüsle bulaş bizi korur, hayır korumaz, maske kullananlardaki olası kabul edilebilir bulaş aşı benzeri etki yapabilir ve bu sadece bir fikir, demem şu ki, böyle bir durum olmaya da bilir.- Yine de bu hipotez NEJM’de yayınlanınca biraz daha inanılır oluyor.
Tez
DOI: 10.1056/NEJMp2026913
Kaynak için Aydın Sarıhan’a teşekkürler
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
