Kuduz Hastalığı

Kuduz Hastalığı

- Bölüm: Enfeksiyon Hastalıkları
3365
Kuduz Hastalığı için yorumlar kapalı
@AYDIN SARIHAN
rabies

Kuduz Hastalığı Nedir ?

Daha çok etcil hayvanların saldırısı sonrası salyadan yaraya bulaşan bir virus ensefalitidir.  inkübasyon 20-90 gün sürmektedir.   Yara yerindeki motor son plaktaki myelinsiz alandan periferik sinirin içine girerek  8 – 20 mm/ gün hızında spinal korda kadar ilerler. SSS’de hipokampus ve serebellumda purkinje hücrelerinde Negri cisimcikleri görülür.(%75 vakada görülür) Gri cevherdeki replikasyonundan sonra sinir sisitemi dışına çıkarak iç organlara ve tükrük bezlerine geçer.
Bulaşma: Kuduz hayvanın ısırması en riskli olan bulaş yoludur ve bu yolla geçiş ihtimali %5-80 arasındadır.(Yüzde,multipl,derin ısırıklarda risk yüksektir.) Extremitelerdeki yüzeyel ısırıkların kuduz ihtimali %5-10 arasındadır. Yüzde multiple derin yaralarda oran % 80-100 ‘dür Yüzde tek bir derin ısırıkta  % 15-40 arasındadır Açık yaraların enfekte tükürük ile  temasında bulaş ihtimali %0,1’dir. Müköz membran kontaminasyonu ve yarasalar için özellikle aerosol ile bulaş  diğer bulaşma yollarıdır.
Konakları primer olarak omurgalılar olmakla beraber balıklar ve eklem bacaklılarda görülebilir.Yılan, kertenkele gibi soğukkanlı hayvanlar ile kuşlar, tavuklar, fareler, hamsterler ve tavşanlar tarafından ısırılmalar kuduz riski taşımazlar.

KLİNİK:

Prodromal dönem:

Nonspesfik semptom ve bulguların olduğu dönemdir. 2-10 gün sürer. Ateş,boğaz ağrısı,bulantı,kusma,anorexia,baş ağrısı,uykusuzluk gibi bulguların yanında temas bölgesinde uyuşukluk ve ağrı ip ucu olabilecek önemli semptomlardır. Ayrıca bu dönemde ajitasyonlar,korku,depresyon da görülebilmektedir.

Akut nörolojik dönem:

2-7 gün sürer. SSS bulguları başlar; Hiperaktivite,mental durum değişikliği,halusinasyon otonomik disfonksiyon bulguları (HT,kardiak aritmiler,hipo-hipertermi vb.)   İlk semptomdan 10 gün sonra genellikle koma gelişir. Koma dönemi 14 güne kadar uzayabilir sonra Ex olur.

Labaratuvar:

Spesifik bir labaratuvar değeri yoktur !!! BOS:  Normal olabileceği gibi hastanın protenin değeri genellikle artmıştır. Az miktarda WBC ve RBC artışı da olmaktadır.   Virüs BOS ve tükrükden izole edileblir.   BBT; normaldir.   Otopsiyle beyinde Negri cisimciklerinin görülmesi tanı koydurur.

Proflaksi:

Her ısırık yada hayvan temasında profilaksi başlanmaz.   Eğer profilaksi endikasyonu var ise ideali ilk 24 saat içinde başlanmasıdır.   Profilaksi için pasif ve aktif immünizasyon yöntemleri kullanılır.

  • Pasif immünizasyon: için HRIG (Kuduz İmmünglobülini) aşıyla birlikte yada elde edilemediyse bir hafta içinde de kullanılabilir.
    Kuduz İmmunglobilini
    Kuduz İmmunglobülini

 HRIG Uygulanması:

  • Kuduz immünglobulini tek dozda bir kez uygulanır.
  • İlk aşı dozu ile birlikte aynı gün veya bir hafta sonrasına kadar uygulanabilir.
  • Uygulama dozu insan kaynaklı olanlar için 20 IU/kg, heterolog olanlarda 40 IU/kg olarak tam dozda yapılmalıdır.

Uygulama şekli yara çevresi ve içine yapılmalıdır.
KUDUZ İMMÜNGLOBULİNİ AŞI İLE ASLA AYNI ENJEKTÖRLE VE AYNI ANATOMİK BÖLGEYE YAPILMAZ

  • Aktif immünizasyon:
  • Temas sonrası aktif immünizasyon için aşılama yapılır. HDCV, RVA, Rabies Vaccine  olmak üzere 3 tip aşı günümüzde en sık kullanılanlardır.
  • Aşıların hepsi 1 cc olarak deltoid kas içine (İM) olarak 0-3-7-14-28. günler olarak üzere 5 doz uygulanır.
  • Kişi öncesinde aşılı ise 0-3. günler aynı dozda aşılama yapılır.

kuduz asi takvim

Temas öncesi profilaksi

HDCV ve  Rabies Vaccine tip aşılar 0-3. günler ,RVA kullanılacak ise 0-7-21-28.günler kullanılır. Doz ve uygulama şekli aynıdır. Temas öncesi profilakside HRIG kullanılmaz. Temas sonrası pasif immünizasyon da HRIG kullanılır.20 IU/kg dozunda im olarak uyluk ön yüzü yada deltoid kasa uygulanır(aşı ile aynı koldan değil!)   Eğer hasta öncesinden aşılı ise HRIG’ne gerek yoktur.   HRIG ‘nin hesaplanan dozunun yarısı yara bölgesine diğer yarısı ise deltoid kasa yapılabilir.

Temas Sonrası Proflaksi:

  •  Evcil ve aşıları yapılmış ,10 gün kontrol altında tutulabilecek hayvan temasında profilaksi başlanmaz beklenir.
  • Eğer hayvan kaçmış,kuduz açısından şüpheli anamnez yada hayvan 10 gün kontrol altında tutulamayacak ise profilaksi başlanmalıdır.
  • Temas olunan hayvanın(rakun, tilki, yarasa, kokarca) yaşadığı bölge kuduz açısından riskli ise yada bilinmiyorsa ve hayvan kaçmış ise profilaksi yapılmalıdır.
  • Tavşan,fare, sıçan, sincap, hamster ve kobay ısırıklarında profilaksi gerekmez.
  • rabiesYarasalarla temasta
  • İş yada konum itibariyle kuduz hastalığıyla sık ilişkide bulunan riskli kişilere temas öncesi profilaksi amacıyla aşılama yapılabilir.
  1. Sürekli Risk Altındakiler: Ortamda virüs yüksek konsantrasyondadır. Isırık yada ısırık olmadan olan temas riskinin yüksek olduğu kişilerde 6 ayda bir serolojilerine bakılarak aşılama yapılır.
  2. Sık Olarak Risk Altındakiler: Aralıklı olarak kuduz olgularıyla karşılaşan kişilerdir.Temas bazen hatırlanmayabilir.Kuduzun endemik olduğu bölgelerde çalışan veterinerler,orman memurları,bu bölgelere 1 aydan uzun seyahat edenler,kuduz tanı labaratuvarında çalışanlara 2 yılda bir serolojilerine göre aşılama yapılır.
  3. Nadir Olarak Riske Maruz Kalanlar: Normal popülasyondan daha sık maruz kalırlar. Kuduzun az görüldüğü bölgede çalışan veterinerler, orman memurları,veterinerlik öğrencileri bu gruptandır. Rutin seroloji kontrolü ve aşılama önerilmemektedir.
  4. Çok Nadir Riske Maruz Kalanlar:   Normal halk bu gruptandır.Rutin seroloji kontrolü yada aşı önerilmemektedir.

  

ÖZEL DURUMLAR

  • GEBELER: Aşı ve HRIG kullanımı kontendike değildir.Fetal anomali bildirilmemiştir.Hatta eğer kişi riskli ise gebelikte temas öncesi profilaksi de yapılabilir.
  • ÇOCUKLAR: Aşı ve HRIG dozu aynıdır.Fakat çocuklarda dikkat edilmesi gereken nokta HRIG kulanımından 14-30 gün öncesinde yada 6-12 hft sonrasına kadar KKK aşısı kullanımı pasif immünizasyonu azaltabilir.
  • İMMÜN YETMEZLİKLİ KİŞİLER: immün süpresif ajanlar hayati olmadıkça kuduz profilaksisi sırasında verilmemelidir verilecek ise de HRIG eşliğinde verilebilir.İmmun sup.  hastalığın ortaya çıkışını kolaylaştırabilir.Bağışıklık oluşup oluşmadığı 2-4. haftalarda kontrol edilmelidir.
  • SEYAHAT EDENLER: Riskli bölgelere seyahat eden ve 1 aydan uzun süre kalacak olanlara temas öncesi profilaksi yapılmalı.Antimalaryal ilaç kullanılacak ise aşı etkinliğini azaltır.3 doz aşısı tamamlanmamış kişilere kloroquin vermeden en az 3 hft önce 3 doz im aşı yapılır.

Yaralanmalarda Acil  YaklaşımYara yeri temizliği;bol su ve sabunla dikkatli bir yara yeri temizliği yapılmalıdır.   Tetanus profilaksisi unutulmamalıdır   Yara yeri enfeksiyonu açısından antibiyoterapi   Kuduz profilaksisi yapılır.
El ısırıkları   Belirgin deri penetrasyonu olan insan ısırıkları,   Hemen hemen tüm kedi ısırıkları,   Fascial penetrasyonlara yol açan ısırıklar da antibiyotik kullanılmalıdır.
Köpek Isırıklarında: Staf. Auresu kapsamalı   Dikloksasilin veya Cefaleksin 500mg 41 po 7 gün Penisilin alerjisi varsa Eritromisin yada Azitromisin verilebilir.
Kedi Isırıklarında: Pastorella Multocida’yı kapsamalı:   Penicilin V 500 mg 4
1 7 gün penisilin alerjisi varsa Ciprofloksasin ,azitromisin yada l. Kuşak sefalosporin kulanılabilir.
Kemirgen Isırıklarında: Penisilin V 500 mg po 4*1 7 gün kullanıllır.

Yara Sütürasyonu: 

  • Eldeki ısırıklar sütüre edilmez.
  • Derin kedi ısırıkları sütüre edilmez
  • Eldeki köpek ısırıkları nadiren sütüre edilir.
  • Yüz ve scalp ısırıkları genellikle sütüre edilmesi kabul edilir.
  • Kemirici hayvan ısırıkları genellikle sütüre edilebilir.
  • Geniş yaralar 3-4 cm de bir sütüre edilebilinir.