‘Dumanlı vaatler’
Şevket Süreyya Aydemir
Etnobotani Hakkında
İlk önce bitkiler vardı. Su oluştu, yerçekimi tuttu ve yeşil fidan verdi. Giderek döngü uzadı ve insanlar geldi. Hastalıklar bu zeminde gelişti, çoğaldı. Çözüm hep belliydi çünkü başlangıç biliniyordu. Sorunlar çözümleri beraberinde getirdi ama insan anlamadı, anlamak istemedi. Hastalığı yapan doğa bitkisini de yanında gönderdi. Araştırsaydı eğer bulurdu ama düşünmek istemedi. Cevaplar bitkilerin içinde dostlarım.
Yeşil
Düşmesini ben istemedim ve nedeni de değilim. Bu düşürdüğüm ikinci uçak, bir kez kurtuldum ama bu defa sorumlu tutulacağım. Paraşütüm açılıyor ve ağaca takılıyorum, ormana düşüyorum. Yükseklik fazla değil, yeterince zarar görmüyorum. Bildiğin en ağaçlı orman ve en kötüsü nerede olduğumu bilmiyorum. Değişik kuş sesleri, hayvan inlemeleri. Sis içinde yürüyorum ama nereye gidiyorum ki. İlaçlarımı yanıma almadım, bilmiyordum düşeceğimi. Astım hastasıyım ve nefes darlığı ile barışık yaşıyorum. İşte yine başlıyor, orman astımımı tetikliyor ve giderek sıkışıyorum. Nefes açlığı içindeyim. Ne yapmalıyım, kime sormalıyım. Artık nefes hiç alamıyorum. Yere oturuyor ve erkek güvercin gibi kollarımı iki yana açıp nefes almaya çalışıyorum ama hiç başarılı olmuyorum. Hemen karşımda yapraklardan yapılmış kulübeyi görüyorum. İçinden şarkıya benzer sesler geliyor. Bir çeşit ayin yapıldığını düşünüyorum. Bir grup kısa boylu, sarmaşıklardan yapılma elbiseler giyen kadınlı erkekli yerliler bana doğru koşuyor. Kapalı bir yere götürülüyorum. Dumandan göz gözü görmüyor. Bir kadın bana sıcak bir şey içiriyor. Sonradan bunun Ephedra çayı olduğunu öğreniyorum. Avuç avuç koparıp içirmeye devam ediyorlar ve rahatlama bulutların arasından ciğerlerime sızıyor.
EPHEDRA Cinsleri:
Yeryüzüne dağılmış yaşar, daha çok Amerika’nın kuzeyini sever.
Uzun, ince çubuklara yapıştırılmış tohumları vardır.
Efedrin, psödoefedrin ve norpsödoefedrin içerir. Yerliler astım, yüksek ateş ve rinitte kullanır. Kan basıncını, kardiyak çıkışı ve nabzı destekler, akciğer ve bağırsak düz kaslarını gevşetir. Astımda epinefrin yerine kullanılır çünkü yan etkisi sınırlıdır.
Kullanım alanları geniştir ve yelpazeyi oluşturan maddeler: Bronşit, artrit, hipotansiyon, ürtiker, baş ağrısı, şişmanlar (zayıflatır), nefrit, sifiliz ve gonore şeklinde sıralanır.
Fazla miktarda tüketimi bayanlarda düşük nedeni olabilir. Kan basıncını yükseltir ki hipertansifler ve tirotoksikler kullanmamalıdır. Prostatı büyüklerde idrar retansiyonu nedeni olur.
Sarmaşık
Beni kurtarıyorlar, teşekkür ediyorum. Nereden geldiğimi öğrenmeye çalışıyorlar. Ben öyle zannediyorum. Havayı gösteriyor ve düştüğümü anlatmaya çalışıyorum. İçlerinden bir tanesi benimle iletişim kurmaya daha hevesli. Kırık dökük Türkçe konuşmaya başlıyor ve anlatıyor. Dizanteri kabilelerini kasıp kavurmuş, birçok çocuk ve yaşlı ölmüş. Şifalı otların ‘Büyük Adam’ tarafından saklandığını söylüyor. Yardım etmemi istiyorlar. Kim mi bu Büyük Adam dostlarım, göreceğiz, göreceğiz.
Not: İlaç esastır, yokluk anlarında Etnobotani’ye başvurulur.
YerGök
Kevin Davidson and Rick Marinelli. Ethnobotany: Plant-Derived Medical Theraphy. Wilderness Medicine. Sixth Edition. Paul S. Auerbach. ELSEVIER.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
