Zehirlenmeler
Hatırlamanıza (önceki yazı için bu linki takip edin)
Ateş veya alev.
Büyük bir sobanın içinde yanıyor. Mutfakta olmalıyım. Uzaklardan bir kadın sesi ‘yangın yangın’ diye bağırıyor.
Aklı nerede onun, bilinci yavaş yavaş kendine geliyor. Trende olduğunu, arkadaşıyla konuştuklarını hatırlamaya başlıyor.
Nasıl oldu bu, bir anda derin karanlık ve işte buradayım diyor.
Sağını solunu yokluyor ama hayır, hiçbir yerinde ağrı sızı yok. Ama ne olduysa olmuş, burada böylece uzanmış, gökyüzüne bakıyor. Hemen yanında dere var, dünya umurunda değilmiş gibi akıyor.
Gökyüzünün mavisi daha önce hiç görmediği mavilikte, beyaz yastık benzeri bulutlar, aynı yanındaki dere gibi süzülüyor.
Unuttuğu bir şey var tabii, her zaman olur. O da tünele giren vagondaki camların sonuna kadar açık olması ve içeriye dolan dumanın yoğun varlığı.
Bilinci kaybolanlara tren fazla gelebilir. Şu an belki de trende veya gerçekten hissettiği gibi, trenden düşenin çaresizliği içinde…
İnhalasyon ve zehirlenmeler
- Garajda aracın içinde uyuyanlar ve arrest olarak acile getirilenler.
- Çoklu, nedeni belli olmayan benzer sistemik (antikolinerjik, kolinerjik) semptomları olan hastalar.
- İlk yapılması gerekenlerin hep unutulması (Tokyo Sarin saldırısında ölen sağlık çalışanlarının önlem almadan alana gitmesi gibi).
Güvenlik
- Şüpheli ajan varlığında sağlık çalışanları için solunum yolu güvenliği (maske), ilgili ajanın tespiti için gerekli araçların varlığı ve inhalasyon zehirlenmesinde havayolu güvenliği, hipoksi tedavisi, diğer destek tedaviler, anti-bronkospazm ilaçlar, antidotlar.
Bildiğini sanmak
- Olası toksik inhalasyon ajanını bildiğini düşünmek, evet, sağlıkçı için bir diğer kör nokta. Benzer yaşanmışlıkların hatalı bilgi olarak zihne çağırılması. Bir çeşit önyargı gibi. Moskova yaşanan olay mesela. Sinir gazı sanılan ajanın (tedavi için atropin/pralidoksim kullanıldı) aerosol formundaki fentanil çıkması. Narkotik zehirlenmesine atropin yapmanın dayanılmaz anlamsızlığı içinde kalmanın kimseye faydası olmamıştı. Havayolu güvenliği ve nalokson varken hastalara yanlış tedaviler verilmişti.
- Diğer bir yanlışlık da karbonmonoksit zehirlenmesi sanılanda gerçekliğin hidrojen sülfidi göstermesi gibi…
Sadece ajana yönelik tedavi yapmak
- İlgili ajan biliniyor diyelim, antidotlar da getirildi. CO/siyanid için doğru reversible yaklaşıma başlandı. Ee peki diğer yaralanmalar. Havayolu ödemi, travmatik yaralanmalara yönelik stabilizasyon, hemoraji kontrolü, miyokard iskemisi…
Monitör kesin doğru söylüyor!
- Hipoksi/karboksihemoglobin çelişkisi yine karşımızda.
- Pulse oksimetrenin körleştiği üç nokta var. Bunlar alveoler hipoventilasyon, karboksihemoglobinemi ve methemoglobinemi.
DOĞRULAR
YANLIŞLAR
Satürasyon en önemli vital bulgulardan biridir Satürasyon değerinin yüksekliğine değil düşüklüğüne daha çok güvenilmelidir
Hastanın doğru ve etkin ventile edildiğinin asıl göstergesi venöz kan gazındaki PaC02 dir
Soba zehirlenmesi olan hastaların satürasyonu düşük olur Hastanın satürasyonu normal ise doğru ventile ediliyordur
Methemoglobinemide satürasyon düşer
- Özetle; inhalasyon zehirlenmelerinde alan güvenliğinin önemi, koruyucu ekipman gerekliliği, sadece ajana yönelik tedaviye başlanıp sekonder yaralanmaları önemsememek konu başlıklarımız diyebiliriz.
İnhalasyon
DOI: 10.1016/S0140-6736(03)14684-3
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
