Çiyan ve Kırkayak Isırığı

Çiyan ve Kırkayak Isırığı

- Bölüm: Toksikoloji
19801
Çiyan ve Kırkayak Isırığı için yorumlar kapalı
@AYDIN SARIHAN

Çiyan Isırığı   (Centipede)

Çok bacaklılarÇıyan ile kırkayak en bilinenleridir. 

Çiyan

Zehirli olsa da çoğu insan derisini delemez, Kırk ayak ile karşılaştırıldığında hızlı hareket eden çıyan  oldukça utangaçtır iri boyları ezildiğinde ya da tutulduğunda ısırabilir.  
 

ciyan
Çiyan
 

Kırkayak

Yavaş hareket eder, uzun segmentli vücuda sahiptir. Sayıları 36 dan 400 e kadar olan bacaklara sahiptir.  
Kırkayaklar (Diplopoda), yavaş hareket eden, uzun segmentli vücuda sahiptir.Çıyanlarla aynı sınıfta ele alınırlar. Her segmentte ikişer çift bacak bulunur ve bacak sayısı çıyanlarınkinden daha fazladır. Vücutları da çıyanlara göre daha sert ve silindiriktir. 
Kırkayakta her boğumda iki çift bacak varken, Çiyanın her boğumunda bir çift bacak bulunması ile birbirlerinden ayrılabilir. Kırkayaklar insanları sokmaz ya da ısırmaz. Genellikle boş zemin konutlarda görülür rahatsız olunca terk ederler. 

Klinik;

Küçük çocuklar ve bilinen böcek alerjisi olanlarda şiddetli belirtilerle karşılaşılabilmesine rağmen kırkayak, bir insanın ölümüne neden olduğuna dair hiçbir belge yoktur.

Çıyanlar büyük türler daha küçük türlere göre daha fazla ısırık yerinde ağrı oluştururlar.

Yara yerinde  renk değişikliği, uyuşma ve nekroz eşlik edebilir.

kirkayak
Kırkayak
 
Tedavi:kirkayak

  • Buz uygulama veya sıcak suya daldırma rahatlatıcı olabilir.
  • Ağrı kesici tedavi:  Sistemik analjezikler ile tedavi edilebildiği gibi lokal anestezik enjekte edilerek veya sinir blokajı iletedavi edilebilir.
  • Tetanoz proflaksisi yapılmalıdır.
  • Profilaktik antibiyotik gerekli değildir.
  • Antihistaminler önemli kaşıntısı olan hastalar için  kullanılabilir.
  • Mannitol gibi ozmotik diüretikler kompartman sendromunda fasyotomisi ihtiyacını ortadan kaldırabilir .

Hastalar sistemik toksisite kanıtı için yaklaşık 4 saat süre ile takip edilmelidir.

Eklemlerde şişme ve kompartman sendromu açısından takip edilmelidir.

 

Kaynaklar

  1. Norris RLCentipede envenomations. In:  Adler JN,  Brenner B,  Droner S, et al. editor. eMedicine: Emergency Medicine. Boston, MA: Boston eMedicine Corporation; 1999;
  2. Menez A, Zimmerman K, Zimmerman S, Heatwole HVenom apparatus and toxicity of the centipede Ethostigmus rupides(Chilopod, Scolopendridae). J Morphol1990;206:303–312
  3. Logan JL, Ogden DARhabdomyolysis and acute renal failure following the bite of the giant desert centipede Scolopendra herosWest J Med1985;142:549–550
  4. Orange PIncidents of predation on reptiles by invertebrates. Herpetofauna1989;19:31–32
  5. Welsh JH, Batty CS5-Hydroxytryptamine content of some arthropod venoms and venom containing parts. Toxicon.1963;1:165
  6. Gomes A, Datta A, Sarangi B, Kar PK, Lahiri SCOccurrence of histamine and histamine release by centipede venom. Indian J Med Res1982;76:888
  7. Gomes A, Datta A, Sarangi B, Kar PK, Lahiri SCPharmacodynamics of venom of the centipede Scolopendra subspinipes dehaani Brandt. Indian J Exp Biol1982;20:615–618
  8. Mumcuoglu KY, Leibovici VCentipede (Scolopendra) bite: a case report. Isr J Med Sci1989;25:47–49