Öldürmeyen Aciller

Öldürmeyen Aciller

- Bölüm: Dahili Aciller
2009
1

 ‘Bilmiyorum, kendimi suçlu hissediyorum’

Fahrenheit 451

Hatırlatma

          Hayat kurtarmak iyi bir şeydir. Ama hayatı kaliteli kılmak da iyidir. Umarız bu yazı hastalarınızın hayatını ferahlatır.

Öldürmeyen Acilciler
  • Distonik ilaç reaksiyonu: Antipsikotik kullanan hastalar zihinsel sorunlarının yanında ciddi ilaç yan etkileri yaşar. Klinisyen mortalite içeren süreçlerden tat kaçıran reaksiyonlara kadar ilaç yan etki profillerine hakim olmalıdır. Boynu ve gözleri deviye, dili dışarıda hasta görürseniz anlayın ki bu hasta Japon Halk Dansı icra etmiyor aksine distonik ilaç reaksiyonu altında eziliyordur. İntravenöz yol ile uygulanacak  iki mg benztropin veya yirmi beş mg difenilhidramin işleri yoluna koyacaktır.
  • Vazovagal Senkop: Sen-kop, ben-kop- o-kop gibi çeşitli adlar altında konuyu genişletelim. İyi huylu nedenlerin yanında hastalarınız hırçın etyolojiler ile de kendilerinde geçebilir. Ortostatik nedenlisinden tutunda, nörolojik veya kardiyak kökenlisine, psikiyatrik nedenli olanını bir kenara koyunda, Brugada sendromu gibi mortaline, aortik diseksiyon gibi fecisini katlayında, pulmoner emboli gibi gizlisine veya ektopik gebelik gibi hiç istenmeyen nedenler ile senkop hastası karşımıza çıkabilir. İleri yaş hastalarında tetkikleri geniş tutabilirsiniz ancak lütfen genç, ek hastalığı olmayan, aile öyküsü bulunmayan hastaları acil serviste takip etmeyin, izin verin kahvaltısını evde yapsın.
  • Halsizlik: Acil tıp asistanının en gıcık olduğu hasta semptomu halsizliktir. Sürekli nöbet tutmaktan kronik halsiz olan asistan, bu semptomu tarifleyen  hasta ile karşılarsa bir anda küplere biner. Halsizlik yapan ve dikkat edilmesi gereken hastalıklar vardır. Guillain-Barre Sendromu, Botulizm gibi. Geriatrik popülasyonda miyokard infarktüsünün halsizlik yapabileceği akılda tutulmalıdır. Epstein-Barr virüsü ile enfekte hastanız halsizlik tarifliyor ise daha az öpüşmesini öğütlemeniz tedavi için yeterli olacaktır.
  • Hordeolum: Hastanın göz kapağında nohut benzeri ele gelen kitlesel oluşum var ise bilin ki bu  Hordeolumdur. Bay Hordeolum topikal veya sistemik (sistemik yayılım var ise) antibiyotiği, ılık suyu ve göz konsültasyonunu sever. İlgilenin onunla.
images
Sıcaklık Hastalığı Tedavisi
  • Epistaksis: Burnum bile kanamadı denir ama kanadımı da ortalık birbirine katılır. Vücudun en önde gidenidir, asil bir duruşu vardır, nefes almak için gereklidir ve kozmetik değeri olduğundan miktarından bağımsız önemlidir. Burnu kanayan hastanın hemen koluna yapışıp tansiyonu ölçülür ve yüksek saptanır ise (kanamalı hasta korku içinde olduğundan zaten yüksek saptanacaktır) hastanın hemen tansiyonu düşürülmeye çalışılır. Ama bu gereksizdir. Tansiyonu rahat bırakın dostlarım, o değerle işimiz yok. Burun kanatlarına on dakika spanç ile baskı kanamanın kontrolü için genellikle yeterli olur. Vazokonstriktör ile bezeli pamuk, tamponlama özelliği olan şerit şeklinde bez veya Epistat Nazal Katater  kanama için ileri önlemlerdir. Tüm bunlara rağmen kanama durmuyor ise ‘yardım edin, yardım edin’ diye bağırın.
  • Nazal fraktür: Nazal fraktür tanısı fizik muayene ile konulur, kan değeri veya radyolojik tetkik ile tanıya gidilemez. Burnu kırılan hastanın serum kreatin değeri kırk sekiz saat içinde ikiye katlamaz örneğin. Nazal kemikte ele gelen krepitasyon kırık belirtisidir. Aciliyeti yoktur, 5-10 gün içinde redükte edilebilir. Fraktürlü laserasyon ise açık kırık olarak düşünülmeli, antibiyoterapi uygulanmalıdır.
  • Otitis media: Hiçbir doktor bu tanıyı sevmez ancak nedense tüm kulak ağrılarına bu tanı konur. Timpanik membran üstünde disko topu bulgusu (ışık üçgeni) aranmalı, hasta öksürtülerek timpanik membranın tatlı tatlı seyirtilmesi sağlanmalıdır. Bombe yapmış ve disko topsuz bir kulak zarı her an yırtılabilir, tedavi altına alınmalıdır. Kulak kafanın içinde olduğundan enfeksiyonu durumunda menenjit yapabileceği bilinmeli, ayırıcı tanıda bu kötülük akılda bulundurulmalıdır.
Acil Tıp Tarafından Redükte Edilen Ayak Bileği
  • Ayak bileği çıkığı: Spor yaralanmaları, trafik kazaları gibi yüksek enerjili travmalar sonucu görülür. Erken redüksiyon nörovasküler yaralanmayı önler. Genellikle bağ yırtılması zemininde saptandığından redüksiyon sonrası ileri inceleme yapılmalıdır. Şimdi lütfen salondaki perdeleri kapatın, ayaklarınızı uzatın, patlamış mısırınız kucağınızda videomuzu izleyin.

  • Diş cerrahisi sonrası kanama: Hastaya ilk önce sorun bakalım, kan inceltici kullanıyor mu. (coumadin, aspirin, plavix) çünkü genellikle bu hastaların olmayan dişlerinin ardından kan ağlar. Aristoteles’ten beri yapılan kanama tedavisi olan üstüne pamuk baskısı ile menümüze başlayalım; geçmedi mi ,o zaman %2 Lidokain içirilmiş pamuk devrede üstatlar, bastırın o belediye çukurunun içine; yine mi kan ağlıyor, o zaman Hemcon diş bezi emrinizde, alternatif yaklaşım ise Cyklokapron 25 mg/kg ‘dan hastaya içirmek. Kanama durunca dişçinin telefonunu alıp siz de saygılarınızı sunun.
  • Oral kandidiasiz: Halk arasında pamukçuk diye tabir edilen sorun, erişkin hastanın azında görülürse bir anda pamuk olmaktan çıkar, gayet sert bir sorun olur. Bol sigara içip, sakız çiğneyen ve sadece fast-food yiyen genç kızlarda, diyabetik hastalarda, hematolojik malignen-sisi olanlarda, baskılıbağışıklarda, steroid, antibiyotik veya sitotoksik kullananalarda görülür. Topikal tedavide Mycostatin 100.000 U/mL-1 ml, sistemik hastalığı olanlarda flukanazol günde 100 mg/14 gün oral kullanılmalıdır.
  • Temporomandibuler eklem hastalıkları: Çıkığı vardır, kırığı vardır. Büyük eklem redüksiyonu olduğu için güzel performans puanı barındırır(dı). Travmatik çene çıkığı ile karşılaşırsanız yüz kemiklerinde kırık arayın, bilateral dislokasyon durumunda gözünüz hastanın havayolunda olsun, her an kapanabilir. Çene redüksiyonu sonrasında yumuşak servikal collar çene eklem hareketini sınırlayacağı için erken dönemde kendiliğinden çıkışları önleyecektir. Hastayı çene cerrahına yönlendirmeyi unutmayın.
  • Konstipasyon:  Bol miktarda gıda tüketimine sağlıklı sindirim eşlik etmiyor ise hayattan katiyen zevk alamazsınız. Her konstipe hasta ileus olmayacağı gibi, gaz-gayta deşarjını sular seller gibi tanımlayan hastalarda da ileus olmayacak diye bir şey yoktur. Geçirilmiş cerrahi öyküsü olan hastalar konstipasyon durumunda özel itina ile tetkik edilmelidir. Love-Man (Lavman)’ın işe yaradığı pek görülmediği gibi megakolonu perfore edebilir. Magnezyum sitrat 300 mg, Dulcolax 15 mg  hastalara reçete edilebilir. Konstipe hastada korkmanız gereken durumlar: Kilo kaybı, gayta kalibrasyonunda incelme (kanser), ateş (Ülseratif Kolit), demir eksikliği anemisi (kanser), stres kırıkları ( Çölyak Hastalığı-malabsorbsiyonun göstergesi). Ama en iyisi lifli yemektir, bırakın artık şu batı tipi beslenmeyi.
  • Genç kızın (güzel, çirkin fark etmez) genç erkek arkadaşı acilde küçük kırmızı horoz gibi davranır: Erkek için kız arkadaşını acile getirmek bulunmaz bir erkeklik kanıtlama fırsatıdır, tabii aynı şekilde kızımız da binbir nazını sunar erkeğine ve acile. Damar yolu açılırken kızımızın canı çok acıyacak, serum hep yavaş akıp kolayca kanla dolacaktır. Ciddi hastalar ile uğraşırken bu kırmızı horozlar çok can sıkar ama yapabileceğiniz tek şey dişinizi sıkmaktır. (‘Hasta Yakını Nasıl Tedavi Edilir’ yazısından)
Burnunda Yabancı Cisim Bulunan Hasta

Değerlendirme

Dostlarım görüldüğü gibi incir çekirdeğini doldurmayan sorunlar hayatımızın her yerinde ve bizi rahatsız etmekte. Kaybolan insanlar gibi –‘sanki yer yarıldı, içine girdi’– Bu incirler yerin altında olduğu sürece rahat etmeyecektir hastalarınız.
 

Dr Çağdaş Can, Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil Tıp, Elazığ

Dr Aydın Sarıhan, Başakşehir Devlet Hastanesi, Acil Tıp, İstanbul

ACIL-T~4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Ölüm, demek şimdi fellik fellik beni arıyordu…Ama burada bir tuhaflık vardı. Aradan bir müddet geçince halimi gördüm. Bu gariplik neden ileri geliyordu, ben de bilemiyordum… Epey zamandan beri yapmadığım bir işi yaptım; aynanın karşısına geçip suratıma baktım…Bu suratta bana sırıtıyordu… Kendi görüntüme bakarken ‘ikinci ben’ imi hatırladım. Fakat çok şükür aynada, Almanların Doppelgeanger dedikleri ‘ikinci ben’ ime, yani ‘ikinci kişiliğim’ olması gereken bir başka görüntüme rastlamamıştım… Şu anda Erzurum sinemasında aktör olan arkadaşım H.’nin karısı, bir defasında benim de ikizimi Elazığ Kraliyet Tiyatrosu’nun koridorlarında görmüştü. Yine bir gün, bacağı sakat bir çevirmen arkadaşım vefatından önce, benim ‘ikinci ben’ imi Malatya’da ki tütüncüde gördüğünü söylemişti… Demek ki, ‘Ölüm’ gelecek bile olsa bana değil ‘ikinci ben’ ime gelecekti…

 

Altuğ Öztürk’e saklı yazıdaki katkısı sebebiyle teşekkür ederiz,

Güneş istediği yerde olsun.


 

 

1 Comment

  1. Hi Tom,Out of curiosity, have you ever tguhhot of including politics in your blogs? I’ve always wondered what side of the political spectrum you fall under. But, I understand that’s highly personal and wouldn’t blame you at all for keeping that kind of stuff to yourself. At any rate, keep up the great site.Regards,Arun

Yorumlara kapalı