Gastrik USG
Kendinde, çaresizce ve pürüzsüzce, bulunan değerler.
Bu kesinlikle göklerde olan bir üstünlük değildir. Dikkat ederseniz kendinde olan doğanın artısıdır. Bir çeşit yetenek gibi.
İyi huylu bir çocuğu düşünelim.
Öfkesiz, sakin ve durgun olsun. Sorun çıkarmayan, üstelik bu sonuç tamamen dirençsiz hayat buluyor. Ahlaki bir seçimden öte, tabiatının ona bahşettiği lütfu yaşar bu çocuk.
Eğer iyilik düz ve güneşli bir ovada yürümekse; erdem, içsel arzuların, ihtirasların ve zaafların sarp kayalıklarına tırmanmaktır.
Şöyle ki:
Kötülüğe, hırsa veya bencilliğe eğilimli olup da, aklının ve vicdanının kılıcıyla bu eğilimleri her gün yeniden budayan insan, evet işte bu kişi ahlaki evrimin zirvesidir. Bu insan, insanlık durumunun trajedisini kabul etmiş ve onu bir sanat eserine dönüştürmüştür. Ona salt bir biçimde iyi biri demek sadece basit bir açıklama değildir. Aynı zamanda yanlıştır. O kesinlikle erdemlidir.
Entübasyon kaçınılmaz olabilir. Riskleriyle kabul edilir. İyi bir eylem seçimi olarak bu zor karar verilir ve sonuçlarına katlanılır.
Peki ya iyiliğin üst modeli olarak, Gastrik POCUS ile aspirasyon risk sınıflaması yapan, klinisyene ne demeli?
İşte bu kişi seçimiyle erdemli mertebesine yükselmiştir. Tüm zorluklara rağmen kendi iradesiyle içinde bulunduğu risk kapsamını olabildiğince sınırlamış, aşmıştır.
Başka bir deyişle, zaafların sarp kayalıklarına tırmanmaktadır.
İleri hava yolu yönetimi
- Acil servis hastalarına açlık sürelerini soramıyoruz. Özellikle pre-arrest/arrest olanlara.
- Anlamsızlaşan bu faktör kendi çözümlerini getirdi.
- Gastrik içeriğin değerlendirilme zorunluluğunu.
- En ideal sonografik pencere mide antrumu. Neyse ki mide cisminin (korpus) ve fundusunun aksine antrum, kostal marjın altında yer alan, anatomik olarak nispeten sabit ve yüksek frekanslı incelemelere elverişli bir yapı.
Görüntüleme Protokolü
- Optimum vizüalizasyon için düşük frekanslı (2-5 MHz) kurvilineer veya yüksek frekanslı lineer prob kullanılabilir. Anatomik referans noktaları olarak karaciğer sol lobu, pankreas, abdominal aort, superior mezenterik arter (SMA) ve inferior vena kava (IVC) belirlenmelidir. Antrum, sol karaciğer lobunun posteriorunda ve pankreasın anteriorunda uzanır.
- Gastrik POCUS, aspirasyon riskini belirlemek için hastayı hem sırtüstü (supin) hem de sağ yan (sağ lateral dekübit) pozisyonlarında değerlendirmeyi gerektirir. Sırtüstü pozisyon genel bir ön bakış sağlarken, sağ yan pozisyon yerçekimi etkisiyle mide içeriğinin antruma dolmasını sağlayarak düşük hacimli sıvıları bile saptamamıza olanak sağlar. Eğer mide her iki pozisyonda da sıvı dolu görünüyorsa veya herhangi bir aşamada katı gıda saptanırsa, bu durum yüksek aspirasyon riski olarak kabul edilir.
- Midenin peristaltik yapısı nedeniyle boğa gözü (bull’s eye) veya hedef tahtası görünümü spesifik sonografik paterni oluşturur.
Patern A: Sonografik ve Fizyolojik Profil:
- // _——-_ \\
|| / ( * ) \ || – Lümen içi hidrostatik distansiyon YOKTUR.
|| \ ——- / || – Anterior/Posterior mukoza.
\\ ——— // – Merkezde (*) hiperekoik mukoza çekirdeği.
=========================
Nitel (Kalitatif) Değerlendirme
Kalitatif analiz, mide içeriğinin doğasını (boş, sıvı, katı) belirlemek için kullanılır. Antral lümenin ekoreflektif özellikleri şu paternleri gösterir:
Boş Mide: Mukoza ve submukoza tabakalarının birbiriyle temas halinde olduğu, lümen içi distansiyonun izlenmediği klasik boğa gözü görünümü. Bu bulgu, bazal sekresyon seviyelerini yansıtır ve güvenli hava yolu yönetimi için optimal bir durumu işaret eder.
Berrak Sıvı: Antral duvarlarda distansiyona neden olan ve posterior akustik güçlenmenin eşlik ettiği anekoik (siyah) görünüm.
Katı Gıda / Heterojen İçerik: Gıda partiküllerinin hava ile karışımından kaynaklanan heterojen ekojenite. Çoğunlukla lümende posterior akustik gölgelenme veya buzlu cam artefaktına neden olan, hiperekojen odakların eşlik ettiği görünümdür. Katı gıda varlığı, hacminden bağımsız olarak yüksek aspirasyon riski oluşturur.
Patern B: BERRAK SIVI DİSTANSİYONU
- =========================
// \\ Sonografik ve Fizyolojik Profil:
|| [ ANEKOİK ] || – Ses dalgaları sıvıdan atenüasyona uğramadan geçer.
|| [ SİYAH ] || – Lüminal boşluk ekosuz (siyah) izlenir.
\\ // – Duvar katmanları gerginleşmiş ve incelmiştir.
=========================
|||||||||||||||||||||||
||||||||||||||||||||||| <– Posterior Akustik Güçlenme Artefaktı
Patern C: KATI GIDA / HETEROJEN
- =========================
// * # @ * [ HAVA ] # @ * \\ Sonografik ve Fizyolojik Profil:
|| # * @ * # @ * # @ * # @ || – Hiperekojen mikroskobik partiküller mevcuttur.
|| @ * # [ GIDA ] * # @ * || – Kar fırtınası paterni.
\\ // – Posterior lüminal duvar sınırı çizilemez.
=========================
▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒
▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ <– Posterior Akustik Gölgelenme Artefaktı
Klinik karar
Gastrik POCUS bulguları, havayolu yönetim algoritmasını doğrudan değiştirmelidir. Kritik dolu mide varlığında klasik hızlı seri entübasyon (RSI) protokolleri modifiye edilmelidir:
Pozisyonel Optimizasyon: Entübasyon sırasında supin pozisyondan kesinlikle kaçınılmalıdır. Yerçekiminin intragastrik hidrostatik basınç üzerindeki etkisini nötralize etmek amacıyla, hasta baş yukarı pozisyonda/kontraendike bir durum yoksa (özellikle 30-45 derece reverse Trendelenburg) entübe edilmelidir. Bu pozisyon, regürjitasyon anında gastrik içeriğin hipofarinkse ulaşmasını zorlaştırır.
Laringoskopi Tekniği: Doğrudan vizüalizasyon ve ilk geçiş başarı oranını maksimize etmek için Video Laringoskopi (VL) standart olarak kullanılmalıdır.
Proaktif Dekontaminasyon: Katı veya yoğun gıda varlığında, zor hava yolu stratejilerinin bir parçası olarak rijit aspirasyon kateterlerinin aktif olarak hipofarinkste konumlandırıldığı SALAD (Suction-Assisted Laryngoscopy and Airway Decontamination) tekniği için ön hazırlık yapılmalıdır.
Farmakolojik Revizyon: Mümkün olan durumlarda prokinetik ajanların kullanımı veya hava yolunun güvenliğini sağlamak için entübasyon kararı hastanın stabilitesi elverdiği ölçüde yeniden değerlendirilmelidir.
Gastrik USG
DuCanto J, Soranzo T, Braude D. Integration of point-of-care gastric ultrasound into advanced airway management algorithms: the 2026 update. Airway Manage J. 2026 Feb;14(2):88-96.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
