Anchoring bias/demirlenmiş ön yargı
- 74 yaş bayan, HT/HL/SVO/KAH öyküsü mevcut.
- Demans başlangıcı var, eşi ile birlikte yaşıyor, çocuklar her hafta aileyi ziyaret ediyor.
- Sekonder destek iyi diyebiliriz.
- Aile son günlerde hastanın unutkanlığının arttığını söylüyor.
Akut SVO?
- Demansı olan hastadaki yeni unutkanlık halihazırdaki demans ko-morbidi ile ilişkilendirilmemeli, altta yatan yeni bir hastalığın habercisi olabilir, aynı eski serebral enfarktlı hastanın yeni MR’ında gözüken akut SVO gibi.
- Halsizlik, sürekli yorgunluk ve kuru öksürük tarifliyor. Sol orta zonda dinleme bulgusu var, TA: 100/50 mmHg, nbz: 80, ateş: 36, 3 lt/dk O2 ile satürasyon %94.
- İleri yaşta son organ tutulumu yapan hastalıklar (pnömoni, piyelonefrit, kolesistit) özelleşmiş yakınmalar ile karşımıza çıkmayabilir. Pnömonide ateş olamayabilir, piyelonefrit yan ağrısız, kolesistitin murphy bulgusundan fakir olması gibi…
Normotansif!
- Bilinen hipertansiyonu olan hastanın tansiyonunun 100/50 ölçülmesi hiç de normal değil. Geçmişe baktığımızda 160’ın altına inmeyen sistolik nasıl oldu da 90 sınırına ulaştı, açıklamak gerekiyor. Üstelik beta bloker kullanan bu hastada hipotansiyona taşikardi yanıtı engellenmiş durumda. Karanlık odada ışığı yanmayan fener ile çekirge arar gibiyiz.
- PA-akciğer çekiyor ve herhangi bir opasite/konsolidasyon/dansite artışı göremiyorsun, acaba dinleme bulgusu anlamsız mı demeye başladın. Düşük tansiyonu az biraz toplamak istiyorsun ve 250 cc IV SF başlıyorsun, şöyle düşündün, bu yaştaki çoklu ek hastalığı olan teyzeyi hipervolemiye boğmanın anlamı yok.
- Öykü ve FM her zaman esas, tetkikler değil klinik bulgular kılavuzumuz olmalı. Bu hastada illa ki bir sorun var ve sen ne istersen iste sayılar/görüntüler iyi gidiyor. Demek ki yanlış yoldayız, toraks BT istemek görünmeyen pnömoniyi açığa çıkarabilirdi.
Diğer hasta/lar etkisi…
- Tam bu sırada 112 ambulansı yüksekten düşme hastası getiriyor, hasta ajite, bedeni kanlar içinde, kırmızı alana gidiyor ve resüsitasyona başlıyorsun.
- Daha önemli göreceli daha az önemlinin mortalitesini düşürür mü? Bence değil! İkinci sıraya düşen olası pnömoni teyzenin bakısı en az 2 saat gecikiyor.
- İlk hastanın, yani teyzenin, kan sonuçları çıkıyor. BUN hafifçe yükselmiş, başka bir şey yok.
- Her zaman aklına gelirdi ama bu sefer uçtu gitti, aklın hala yüksekten düşen hastada. CURB-65 ile karşı karşıyasın. Bilinci bozulmuş, üremisi var, örtük bir solunum sıkıntısı (oksijen vermene rağmen satürasyon ancak %94), hipotansif ve yaş 74. Her bir CURB-65 (+).
- Hastayı sabaha kadar kısa gözlem ünitesinde takip edip antibiyoterapi ile taburcu ediyorsun. Gün aşırı nöbetin var, hiç oyalanmadan eve gidiyorsun. Ertesi sabah iyi uyumuş hissettin kendini, bu iyi bir şey, işe gidiş yolunda Molchat Doma’dan Kletka’yı dinliyor ve Ankara’nın sonbaharını hatırlayıp mutlu oluyorsun. Bu duygular ile hastaları devir alırken dünkü teyzenin senin ayrılışından hemen sonra acile geri döndüğünü ve entübe edildiğini öğreniyorsun. Yoğun bakıma yatan hastanın ‘Az resüte’ edildiği tarafına bildiriliyor. Toplam 250 cc sıvı alan hastaya litrelerce sıvı, IV antibiyoterapi ve inotrop başlandığını öğreniyorsun.
- Sisli klinik, ileri yaş, sayılara takılmak, akıldakini aramak bizi yanlışa yönlendirebilir, senin için normal olan tansiyon hasta için düşük olabilir.
Anchoring
doi: 10.1097/ACM.0000000000002902
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
