Böbrek yetmezliği

Neyse ki tramvaya yetişmiştim, bu şehrin en sevdiğim özelliği raylı sistemlerin gelişmiş olmasıydı, mesela Şikago, en raylı şehirlerden biriydi, orası da güzel bir yer olmalıydı.

Elimde valizim otelime doğru yürüyordum.

Rabdomiyoliz kongresine katılacaktım. Gittiğim otel tamamen doluydu.

Ne, dolu mu? diye bile soramadan elimdeki valizi alan görevli beni başka bir otele doğru sürüklemeye başlamıştı. Bu otel düğün davetlileriyle doluydu. Odamı öğrenmeyi beklerken bir de bakmışım düğün salonuna girmişim, bir köşeye oturdum. Ne olduğunu anlamadan gelin ile damat yanıma gelmiş fotoğraf çektirmişti, yanımda oturan uzun beyaz saçlı adam ise Japon edebiyat tarihi profesörü olduğunu söylemiş, hararetli biçimde benimle konuşmaya başlamıştı.

Bugün rabdomiyoliz hakkında bir şeyler öğrenmem mümkün gözükmüyordu.

Onun kongreye katılması pek olası gözükmüyor ama biz konu hakkında bildiklerimizi yazalım.

Bildiklerimiz

Kas nekrozu sonucu intrasellüler içeriğin dolaşıma karışmasına denilir.
Hastalar asemptomatik de kalabilir, hiperK/ABY/DIC sebebiyle öle de bilir. Öylesine garip öylesine gizli bir hastalıktır.
Örneğin politravma hastaları, ezilme yaralanmaları, immobil hastalar, elektrik veya alev yanıkları…
Yüksek oktavlı hücre kaybıyla sonuçlanan bu çaresizlikler karşımıza rabdomiyoliz hastalarını çıkarabilir.
Diğer nedenler ise sıcak çarpmaları/malign hipertermi/nöroleptik malign sendrom diyebiliriz.
Diğer diğer nedenler ise epileptik nöbetler/psikoz/ilaç ilişkili ajitasyon ve hiperkinetik süreçlerdir ki, tüm bu sayılanlar, karşı konulamaz hücre yıkımının dolaşıma karışmasıyla karakterizedir.
Bitmedi!
Pediatrik yaş grubunda ise enfeksiyonlar/konjenital patolojiler yine rabdomiyolizin bizatihi nedenleri olarak saptanır.
Bu kadar gürültüden sonra semptomları sıralamamız gerek.

Semptomlar

Kas ağrısı/güçsüzlük/koyu idrar…
Fizik muayenede palpasyonla kas ağrıları/ödem/vital anormallikler ki özellikle taşikardi ve ateş/ekimoz.

İki örnek

Alkol almış, sıcak havada uzun saatler boyunca araç içinde sıkışmış kalmış bir hasta. İşte bu hasta aynı zamanda rabdomiyoliz halesi içinde kalmıştır.
Elektrikler kesik olduğu için vantilatörü çalıştıramamış, antipsikotik ve statin kullanan metabolik sendromlu şizofren hasta…al sana bir rabdomiyoliz hastası daha.
Klinik şüphe halinde kullanılması gereken kılavuz teller ise:

Tetkikler

CK/elektrolitler (hiperkalemi, hiperfosfatemi, hipokalsemi, hiperürisemi)/metabolik asidoz/böbrek fonksiyon testleri/miyoglobinüri.
CKx5 üst limit ise yavaş yavaş tanıya yaklaşılır.
Tedavide etiyolojiye yönelik yaklaşım gerekir.
Agresif IV sıvı/metabolik ve elektrolit dengeleyici yaklaşımlar/ekstremitelerdeki kompartman bulgularını değerlendirme/diyaliz gibi.
İdrar çıkışı takibi vital önemdedir çünkü bu tip hastalarda oligüri görülür.

Özet

Özetle; bu hastalar hastaneye yatmak zorundadır, rabdomiyoliz için önce rabdomiyoliz şüphe bilinci gerekir, CK yükselir, oligüri olur, travmatik/ezilmeli/ilgili ilaç kullanım öyküsü olan/sıcak maruziyetinde akla gelmelidir, etiyoloji tedavisi, elektrolit normalizasyonu/sıvı replasmanı gerekir.

Japon edebiyat profesörünün anlattıklarından hiçbir şey anlamıyordum ama ayıp olmasın diye ses de çıkaramıyordum. Sonunda kendimi salondan kurtardım ve odama döndüm. Akşamın ilerleyen saatlerinde boş caddelerde yürümeye başladım. Rabdomiyoliz kongresi neyse ki dört gün sürüyordu. İkinci güne katılabilirdim.

Diyaliz

PMID: 28846335

Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa