Venöz Kan Gazı İçin Söylenenler Yalan mıydı

Venöz Kan Gazı

‘Tehlikeli diyardan öyküler‘

J.R.R. Tolkien

Bilginize

• Arteriyel kan gazı yerine venöz kan gazı diyebilir miyiz?
• Dersek zaman/ağrı/tromboz potansiyeli ve arteriyel yaralanmadan kaçınma gibi durumlar ortaya çıkıyor ki nereden bakarsak bakalım bu saydıklarımız gayet güzel kazanımlar.
• Venöz kan gazı kendine etkin kullanım alanı bulamadı. Parsiyel oksijen ve karbondioksit basınç düzeylerini göstermede yetersiz, kan pH sonuçlarında yanıltıcı olarak kabul edildi.
• Ancak yapılan son çalışmalarda venöz kan gazının hakkının yendiği saptandı.
• Venöz kan gazının mağduriyeti üç soru ile çözümlenebilir.

1)      Venöz kan gazındaki pH değeri ne kadar güvenilirdir?
2)      Parsiyel karbondioksit basıncı arteriyel kan gazına göre ne kadar farklılık gösterir?
3)      Pulse oksimetri hastanın kan oksijen düzeyini göstermede güvenilir midir?

Venöz kan gazı pH değeri ne kadar güvenilirdir?

• Diyabetik ketoasidozda ortalama pH farkı 0.03 olarak bulundu.
• Sepsiste ortalama pH farkı 0.04 olarak bulundu.
• Kardiyak arrestte fark saptanmadı.
• Hipotansif hastalarda (< 90 mmHg) normotansif hastalara göre arteriyel-venöz pH farkları anlamsız oranda farkı saptandı. Ama dediğimiz gibi, anlamsız oranda…
• Sonuç olarak venöz ile arteriyel kan gazı pH değerleri arasında anlamlı fark yok.

Parsiyel karbondioksit basıncı venöz kan gazında arteriyel kan gazına göre ne kadar farklılık gösterir? 

• Venöz parsiyel karbondioksit basıncında ortalama 6 mmHg fark saptandı. Hiperkarbi (>45 mHg) tespitinde venöz kan gazının % 100 sensitivitesi var. Hiperkarbi spesivitesi venöz kan gazında arteriyel kan gazına göre daha yüksek bulundu. Ancak küçük bir güncelleme eklememiz gerekiyor; bazı kaynaklar venöz pCO2 > 45 mmHg ise klinik korelasyon için arteriyel kan gazı da öneriyor. 

Venöz kan gazında HCO3

• Venöz kan gazındaki HCO3 değeri ile arteriyel kan gazındaki aynı değer güvenilir örtüşüyor. Yapılan çalışmalarda 1.03-1.41 arasında fark aralığı var.  Miks asid-baz bozukluklarında (örneğin kronik hiperkapnik KOAH hastalarında) HCO3 değerler için arteriyel kan gazı kontrolü öneriliyor.

Venöz kan gazında laktat

• Laktat < 2 mmol/L ise venöz arteriyel fark etmiyor. Ortalama fark 0.25 mmol/L ancak hemodinamik unstabil multi-travma veya halihazırda yüksek laktatlı hastalarda korelasyon düzeyi azalıyor.

Pulse oksimetre hastanın kan oksijen düzeyini göstermede güvenilir midir?

• Hücrelere taşınan oksijen miktarını gösterir.
• Hemoglobinin oksijenle doyma yüzdesidir.
• Pulse oksimetrenin çalışmasını önleyecek faktörlerin yokluğunda (cihazın bozuk olması, hastanın parmaklarının olmaması, periferik hipoperfüzyon, methemoglobinemi, karbonmonoksit zehirlenmesi) arteriyel kan gazına ihtiyaç duyulmamaktadır, duyulmamalıdır, özellikle intörnler haklarını aramalıdır.

Değerlendirme

Venöz kan gazıyla birlikte pulse oksimetre kullanımı hastanın kan oksijen ve karbondioksit düzeyini saptamak için yeterlidir. pH ve HCO3 değerleri (hasta hipotansif veya miks asit-baz bozukluğu yok ise) için venöz kan gazı yeterli ve gereklidir. PCO2 > 45 mmHg ise arteriyel kan gazı ile venöz kan gazındaki karbondioksit değerleri tutarsız biçimde değişik olabilmektedir. Laktat < 2 mmol/L ise venöz kan gazı yerinde olur, arteriyel kan gazındaki laktat hipotansiyon/ağır travma hastaları için kullanılabilir. Arteriyel kan gazı (venöze göre) şok/ağır travma/miks asit-baz bozukluklarında tercih edilmelidir. Venöz kan gazı hücresel metabolizma göstergesidir. Arteriyel kan gazı almak acıtır. Hastanın sizi her gördüğünde kızmasını istemiyorsanız venöz kan gazı alın. Hasta canlandırma başarısında venöz kan gazı prognoz belirteci olarak kullanılabilir.

Venöz

Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa