Ortostatik/troponin/glukagon
‘Sınanan bilgi’
Kadimler
- Olmazsa olmaz olursa da olur, veya, yapılması gereken yapılmaması gereken, duyarlı özgüllük sıradan küntlük, pozitif pekiştirici negatif ayrıştırıcı, illa ki güç dengeleri oluşturulmalı öyle değil mi, olaylar kelimelerin içine hapsedilmeli, çağrılınca bakılması gereken adlarımızın olması gibi, zaman aşımına uğrayanın nerede depolandığı sorgusu, daha önce olan ama şimdi olmayanın sadece kayıtlarda ve akıllarda birikmesi, tortulanması. Doğruluğu kesin diyebileceğimiz hiçbir değişmez yok, sadece anlık kabul var ve her an değişebilir köşe taşları.
- Ortostatik hipotansiyonun anlamsızlığı gibi, tanımı, sistolik büyük eşit 20, diyastolik büyük eşit 10 mmHg düşerse 3 dk ayakta durma veya 60 derece masa testi ile.
- Yataydan dikeye geçen insanın 300-800 ml kadar kanı ayaklara hücum eder. Azalan venöz dolum yine azalan kardiyak atımla sonuçlanır ve sempatik yanıt/vagal tonus olaylara çekidüzen vermeye çalışır, eğer kişi hipovolemik değil ise işler yolunda gider. İşte ortostatik hipotansiyon bu mekanizmadan yola çıkarak kurgusunu oluşturmuş, kılavuz kitaplarda kendine iri harflerle yer bulmuştur, hipovolemik ortostatik olursa bayılır denilmiş.
- Gıda tüketimi, yaş, ilaç kullanımı, çevresel ısı, cinsiyet ve ek hastalıklar gibi tansiyonu etkileyen diğer faktörlere kulak kapatılmış, öğlen güneşine terk edilmiştir. Ortostatik sayıları etkileyen öyle çok değişken vardır ki, sadece hipovolemiyi sorumlu tutmak doğru olmayacaktır.
- Hipovolemik olmayan sağlıklı gönüllülerde ortostatik hipotansiyon kriterleri karşılanırken, gerçekten hipovolemik olan vatandaşlarda ise ortostatik düşmelere rastlanmamıştır, ne oluru evet ne de hayırı hayırdır.
- Akut miyokard enfarktüsünün senkopla ilişkilendirilmesine başlayalım.
- Öykü/EKG, en azından birazcık da olsa çıtlatır hastadaki koroner tıkaçları, 741 hastalık seride sadece %2.1 senkop hastası pozitif kardiyak belirteçle sayılanmıştır, bunun yanında, kardiyak senkopların %100’ünde göğüs ağrısı ve patolojik EKG değişikliği vardır. Koroner tıkaçla bayıldıysan sadece senkop kliniği kurtarmaz denilmektedir.
- Lümenli yapılar içinde sıkışma hipotezi diğer konu başlığımız. İlla ki obstrükte olurlar eninde sonunda, bir kez de olsa karşınıza çıkar, içten size bakarlar, o an glukagon (gluka-gone) akla gelir, altın anahtarla dolap açılır, ilaç zerk edilir ve beklemeye başlanır, öğle yemeği, kantin, akşamüstü derken yabancı cisim halen takıldığı yerdedir, gram yer değiştirmemiştir, son çalışmalar plasebodan farkı olmadığını gösterdi glukagonun, ilaç adı gluka-not-gone oldu, endoskopi ise hep hazırdı.
- Sonuç olarak; ortostatik hipotansiyon hipovolemi ilişkisi zayıfladı, kardiyak senkopun tek belirteci yükselen troponin değildir/EKG değişikliği, göğüs ağrısı da beklenir, glukagon özofagus obstrüksiyonunda plasebo gibidir.
Tansiyon
Ann Emerg Med. 2017;70:438-439.
Ann Emerg Med. 2002;40:180-186.
Ann R Coll Surg Engl. 2011;93:441-444.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
