Submasif

‘Beton merdivenleri çıkarken…’

William Gibson

Arkadaşımın düğününe yetişmem gerekiyordu ama o lanet olası baş ağrım yine başlamıştı. Suratımı buruşturarak yolun hemen yan tarafındaki kafeye attım kendimi.

Öylesine karanlık, kötü bir yerdi ki!

Baş ağrım azalacağına artmaya başlamıştı. Hemen sıcak bir kakao söyledim. Getirdikleri soğuk kakaoyu içerken etrafı gözlüyordum. Tam karşımda Beethoven’in portresi vardı. Saçları karışık, sinirli ama sevimli bir çocuk gibi gözlerini dikmiş bana bakıyordu. Kafenin renkli duvarları Begonya motifleriyle doluydu. Bir anda içimde huzura benzer bir şeyler hissettim. Ve sırtı bana dönük iki kişinin birbirleriyle konuşmasına kulak misafiri oldum.

A: Sorma, ölümcül hastaymış öyle mi?

B: Evet, ilaç vermişler, Bay C’nin bilinen bir rahatsızlığı yokmuş, üstelik 40’lı yaşlarındaymış, akciğeri galiba, evet, her yeri pıhtı ile doluymuş ama neyse ki ölmemiş, verilen ilaç pıhtıları eritmiş. Az önce geçmiş olsun demek için telefon ettim, teşekkürlerini sundu ve ben de size katılayım, yanınıza geliyorum dedi.

Az sonra Bay C denilen adam ikilinin yanına geldi, az biraz sekiyor gibi gözüktü gözüme ama genel olarak sağlığı yerinde gibiydi.

Şöyle bir konuşma geçti aralarında…

Submasif pulmoner emboli

Masif tamam da submasif ne oluyor diyebilirsiniz.
İlk önce masifle başlayalım.
Masif pulmoner emboli vital unstabilizasyon yapan sağ ventrikül disfonksiyonuyla karakterize pıhtılı bir durum.
Submasif pulmoner emboli ise hemodinamik stabil ama sağ ventrikül disfonksiyonu (+) olan tipler. Bu hastalara litik vermek onları ölümden/pulmoner hipertansiyondan/tekrarlayan pulmoner embolilerden koruyabiliyor.

Sağ ventrikül disfonksiyonu da nedir?

EKG/BT anjiyo/EKO/BNP/Troponin ile bu disfonksiyon tanılanabiliyor.
Nasıl mı?
Şöyle:
EKG: S1Q3T3(V1-4 T (-)), RBBB
BT anjiyo: RV/LV>0.9
EKO: RV/LV>0.9, sağ ventrikül serbest duvarında hipokinezi
BNP>90 pg/mL, troponin I>0.06 ug/L
Submasif pulmoner emboli için tam olarak netleşmiş bir litik protokolü bulunmuyor, en az zarar/en çok fayda sağlayacak, litik için kontraendikasyonu olmayan hastalarda optimal trombolitik doz gibi bir açıklama var.

Tedavi

Pulmoner emboli tanısı koyulduktan sonra şok/hipoperfüzyon semptomları aranır. Bu koşullar var ise ve kontraendike bir durum yoksa trombolitik başlanır. Hasta klinik olarak stabilse EKO/troponin/BNP ile sağ ventrikül disfonksiyonu varlığı (+) ise: Yaş<65 ise/litik için kontraendike bir durum yok, kg>50 kg: total 50 mg t-PA, 10 mg ilk 1 dk, 40 mg >2 saat içinde veya kg<50, total 0.5 mg/kg tPA, 10 mg ilk 1 dk, kalan >2 saat içinde verilir.

Özet

Sağ ventrikül disfonksiyonu olan vital stabil pulmoner embolilere submasif ön eki gelir, bu disfonksiyon EKG/BT/EKO/BNP/Trop ile anlaşılır, submasif pulmoner emboli >65 yaş ise litik kanama riskini beraberinde getirir, submasif pulmoner emboli için optimal litik dozu en az zarar en çok fayda aforizmasıyla seslendirilmektedir.

Litik

PMID: 25099590

Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa