- Riski minimalize etmek iyi, bu kesin ama her zaman olduğu gibi bazı kazançlar diğer kayıpları beraberinde getirebiliyor.
- Solunum ve temas yoluyla bulaşan bir virüs var karşımızda, o zaman maske ve sosyal mesafe korunma yöntemleri oluyor.
- Doktor-hasta iletişimini son derece azaltan bu iki yaklaşım tanısal süreçlerde klinisyenleri zorluyor olabilir mi?, evet olabilir.
- Bilirsiniz sözsüz iletişim derler, asıl olan kelimelerin dışındaki ifadelerdir, beden dili, mimikler ve postür. Sağlıkçı zamanla kendiliğinden oluşan tanı algoritmalarını zihninde biçimlendirir, o bile bilmez ama hastanın yürüyüşünden başlayıp yanına kadar yaklaşıncaya kadar ki süreç içindeki hasta ilişkili kelimesiz verileri hasat eder, hasta daha konuşmadan olası hastalıklar hakkında ön tanılarını çoktan oluşturmuştur doktoru.
- Bu yetenek yıllar içinde kazanılır ve değerlidir.
- Maske mimikleri ortadan kaldırır mesela, ses tonlamasını bozar, fakir veriler doktordaki algıyı burkar, ne söyleyen ne de dinleyen konuşmalardan bir şey anlar, veya yanlış anlar, hatta anladılar diyelim, normale göre oldukça uzun süre geçer, algı anlamını kaybeder.
- Olaya bir de dual maskeleme açısından bakalım, demek istediğim hem doktor hem de hasta maske takmaktadır, işler giderek karışır, öyle bir film düşünün ki sürekli durdur tuşuna basılarak izleniyor.
- Şimdi sıra geldi sosyal mesafeye; el sıkışmak toplumsal bir barış ve anlaşma sembolüdür, bir çeşit savaşa ara verme çağrısı, yıllardır kullanılır ve faydaları kanıtlanmıştır.
- Üç metre uzaklık güvenli denilirken, iki taraf da maske takarken hastadan öykü alınmalı, fizik muayene yapılmalı, ayırıcı tanılar oluşturulmalı, olası riskler ve komplikasyonlar tartılmalı, doğru ilaç yazılmalı veya hasta faydalı servise yatırılmalı ve bunlar sınırlı süre içinde tamamlanmalıdır.
- O zaman çözüm üretelim, yüz ve göz koruyucu siperlik kullanmak negatiflikleri aklayabilir mi?
- Evet olabilir ama siperlikler bulaşı diğer tip maskelere göre yeterince önlüyor çalışması henüz yapılmamıştır.
- Üstelik hastalar bulaş korkusu sebebiyle hastanelere korkuyla yaklaşmaktadır, iletişim Covid-19’un kara bulutları altında yapılmaktadır.
- Buraya da bir çözüm sunalım, Teletıp mesela.
- Video destekli anlaşma, maskesiz, mesafesiz, korkusuz. Ama yine yarı yolda kalabilir bu uygulama, soyut mesafe dikkati azaltabilir, doğru tanıyı uzaklaştırabilir, olaydaki önemi hafifletebilir.
- Maske ve mesafe pandemi süresince mutlak dikkat edilmesi gereken iki temel önlem ancak getirdiği negatiflikler bilinmeli.
- Kim bilir, belki de sağlıktaki şiddeti azaltmıştır bu önlemler.
Mesafe
doi:10.1093/fampra/cmaa092
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
