‘Parklar, bahçeler ve kırlar genel müdürlüğü’
Oğuz Atay
Nasıl Oldu
Paramediğimiz 112 acil hizmetler biriminde görev yapmaktadır. Meslek heyecanı ile dolu, istekli ve ileri miktarda deneyimlidir. Yıllık entübasyon başarısı %98 olup evindeki muhabbet kuşunu bile entübe etmiştir. Bu donanım altında tedavi hizmeti vermeye, nefes ihbarı yapmış Neriman Teyze’nin evine, ambulans ile giriş yapar.
Olay Örgüsü
- Neriman Teyze torunlarının tüm uyarılarına rağmen sigara içmeyi sürdürüyor. Genç kızlık çağından kalmış bu kötü alışkanlık sebebi ile eşini kaybettiğini biliyor. Adamcağızın sigara kullanmamasına rağmen pasif içicilikten öldüğü söyleniyor. Neriman Teyze yeniden evlenme tasarıları yaparken aniden nefes darlığı içine giriyor ve 112’den destek istiyor.
- Paramediğimiz Celal yukarıda saydığımız delişmen özelliklere sahip, özetlersek hayatta başarılı bir kişi. Evinde sevilen bir baba; hanımı tarafından sayılan, çocuğu tarafından övülen, işinden keyifli doyum alan. Tüm bu donanım ve başarı halesi içinde Neriman Teyze’nin sigara dumanı içindeki evine giriş yapıyor.
- Oksijen desteği başlayıp hastayı dik oturtan Celal nefes darlığı sebebi ile konuşamayan Neriman Teyze’nin öyküsünü kullandığı ilaçlardan tahmin etmek istiyor. Bronkodilatör kullanımı olduğunu görünce akciğer ile ilgili sorunlara yöneliyor ve hastanın sırtını dinliyor. Wheezing sesleri tanısını kuvvetlendiriyor ve hastada alevlenmiş kronik obstrüktif akciğer hastalığı düşünüyor. İntravenöz yolu bir çırpıda ele geçiriyor ve steroid-oksijen-bronkodilatör kırması hasta ile tanışıyor.
- Sonra ne mi oluyor. Neriman Teyze başta rahatlasa da ambulansta giderek solunum sıkıntısı artıyor ve entübasyon ihtiyacı doğuyor. Celal komuta kontrolden entübasyon izni istiyor. Geçmiş başarıları kararını güçlendiriyor ama merkezden kendisine olumsuzlama geliyor. Hastanın nefes darlığı giderek artıyor ve ilk önce solunum sonra kardiyak arrest oluyor. Neriman Teyze’nin hayatı gözünün önünden film şeridi gibi geçiyor ve perde kapanıyor.
Değerlendirme
Hiç kimse kaza yapmak istememekte ama trafik kazaları nedense sürekli olmakta ve olacaktır. Alandaki hasta kötü bir gün geçiriyordur ama tıbbi personelin alanda kötü bir gün geçirmeye hakkı yoktur. Karar verme anı o kadar kısadır ki. Hastane öncesi acil tıp hizmeti hastanın hastanede ne kadar kalacağından tutun da hayatını hangi verimlilikte sürdüreceğini belirler. Bu nedenle hastane öncesi tedavi mükemmel olmalıdır. Mükemmeliyet ise sürekli çalışma ve pratik ile sağlanabilir. Doktor hastanede, paramedik ise alandaki ilk tıbbi bakımdan sorumludur. Bu görev dağılımı netleşmeli. Hastaların tıbbi hizmetten aldıkları verim görev dağılımındaki özelleşme sayesinde artacaktır.
Ülkemizde paramedikler hasta triajı dışında etkin olarak çalışamamakta. Hasta triajı da önemlidir ama paramedik mesleğinden alınan tatmini sınırlar. Paramedik dostlarımızın daha fazla sorumluluk almasına izin verilmeli, iş yükü sağlık çalışanlarına adaletli biçimde dağıtılarak tıbbın verimi arttırılmalıdır.
Hem alanda hem de hastanede tıbbi hizmet vermek için özelleşemezsiniz. İki tavşanın peşinden koşan hiçbirini yakalayamaz.
Dr Çağdaş Can, Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil Tıp, Elazığ
