Kolesistit
Yeni taşındığım evden bahsetmek istiyorum. Herkese rağmen taşındım diyebiliriz. Benden önce oturan ve evin sahibi olan kişi fotoğrafçıymış ve aniden ölüvermiş. Söylentiye göre evinden yaşayan hayaletlerin fotoğraflarını çekiyormuş. Tabii ki dikkate almadım. Evin kirası son derece uygundu. Söylentiler sebebiyle kimse evi kiralamak istemiyormuş, yeni ev sahibinin yüzündeki tebessümü unutmuyorum. Kira kontratını imzalarken adamcağız ağlayacak kadar mutlu olmuştu.
Hayaleti dün gördüm. Koridor duvarındaki çatlakları ev sahibine atmak için fotoğraf çekiyordum. Fotoğraf karesinin köşesinde ince bir duman halinde yaşlı birinin hayali çıktı.
Bazen ruhları da maddi bir varlık olarak kabul etmemiz mi gerekiyor gibi sorular geliyor aklıma…
- Hayalet taşların kolesistitleri.
- Taş yok sorun yok öyle mi?
- Akalküloz kolesistiti ilk bulan nasıl bir sunum yapmış olabilir acaba? Hey millet taş yok ama var gibi bir hastalık buldum diyerek hastane koridorlarında koşmuş olmalı.
- Fat/fertile/forty/family history/female: Kolesistit diye anlatıldı bize.
- Taşsız kolesistit ise yoğun bakım hastalarının tanısı şeklinde özetlendi.
Raflar
- Tarihin tozlu raflarına baktığımızda karşımıza 1844 çıkıyor. Hastalığın bulunma yılı. Sonra Vietnam savaşındaki sepsisler, travmatik süreçler. Yoğun bakım kavramının içinin dolmasıyla birlikte akalküloz kolesistitin içi de olmayan taşla dolmaya başlıyor, farkındalık tanıyı beraberinde getiriyor.
- Şimdilerde herkesin bir sürü hastalığı var ve bu hastalıklarla birlikte insanlar yaşamaya devam ediyor. Düşünsenize diyabetik hastalar yıllar önce mutlak ölümle burun buruna yaşıyor, tüberküloz hastaları romantik bir biçimde ölüyor, sıtma bile dünya nüfusunu azaltabiliyordu.
Kalkül yok
- Kalkülsüz kolesistit cerrahi acil, bunu unutmamak gerek. Demek istediğim bu hastalığın ön tanılarınız içinde olması genel cerrahi konsültasyonunu istemenizi sağlıyor.
- Kolesistitlerin %10’u taşsız cinsten ve tedavisiz kalan bu hastaların mortalitesi %65! Güzel haber ise tedavi ile bu oran %7’ye düşüyor.
- Nonspesifik karın ağrılı, nedeni bilinmeyen ateşi olan hastanız olsun. Diğer ateş odakları masum iken, o küçük kese hastanın başına birçok iş açabiliyor.
Riskler
- Peki akalküloz kolesistit için risk faktörleri neler. Sıralayalım: Yanık/travma/ameliyatlar/vazopressörler/ventilasyon/diyabet/erkek cinsiyet/60lı yaşlar/hipertansiyon/koroner arter hastalığı/periferik vasküler hastalıklar.
Örnek
- Yeni bir örnek daha: İki gün önce yoğun bakımda çıkan, sepsis kliniğiyle acile başvuran, akciğer/idrar enfeksiyondan fakir olan, batın BT’de safra kesesi taşsız saptanan, 68 yaşındaki diyabetik/koroner hastalığı olan hastanın tanısı akalküloz kolesistit olabilir mesela.
Patogenez
- Hastalık patogenezinde iskemi var. Perfüzyon kusurları stazla karakterize, distansiyon/inflamasyon.
- Fırsatçı bakteriler stazları sever bilirsiniz, adı üstünde fırsatçı. E.coli, Klebsiella pneumonia gibi.
- Beklenildiği gibi kliniğinde sağ üst kadran ağrısı var ama taş yok. Kiralanan evdeki hayalet gibi. Ateş, sarılık, bulantı, kusma ve septik şok süreci başlamış oluyor.
Lab/görüntüleme
- Lökositoz/karaciğer enzimlerinde yükselme diğer belirteçler.
- Demans/alzheimer acile geliş hızını yavaşlatabiliyor. Farkındalık seyrelince çare arayışı olmayabiliyor. Çocuklarda ise Epstein-Barr sonrası kalkülsüz kolesistit bildirildi. AIDS diğer bir yatkınlaştırıcı.
- USG duyarlılık %92, özgüllük %100. BT için aynı oranlar %100, %100. Zor istenen sintigrafi ise neyse ki %38 özgül.
- Bu oranlarda enteresan olan taşlı kolesistit için USG BT’den daha anlamlı iken, taşsız cinsinde BT öne çıkıyor.
Tedavi
- Tedavi taşlı ile aynı: Antibiyotik/cerrahi.
- Komplikasyonları ise: Amfizematöz kolesistit, perforasyon…
- Özetle; taş yoksa sorun da yok dememek gerek, risk faktörleri bilinirse akalküloz kolesistit ön tanısı akla gelebilir, yüksek mortalite içerir, hızlı tanı/tedavi hayat kurtarıcı olur, antibiyotik/cerrahi tedavileridir.
Akalküloz
PMID: 30381792
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
