Yeni yıl
Nehrin yanındayım, durgun akışını izliyorum. Bu akış bana 2024’ü hatırlatıyor. Nehrin karşı tarafı ise 2025 olabilir mi diye düşündürüyor. iki kıyı arasından bir yol belirmiş sanki ve nehri izlemeye devam ediyorum. Bir anda yanımdaki çam ağaçları arasında kocaman bir kurbağa beliriyor. Nefes alıp verişini duyabiliyorum. Etrafı izliyor, öylecene oturuyor. Elindeki nargileden keyifli keyifli nefesler alıyor. Üfleyerek çıkardığı dumanlar şekiller çizerek nehrin diğer kıyısındaki çınar ağaçları arasında kayboluyor.
Kurbağa siyah vernikle parlatılmış şapkasını çıkarıyor ve vak’layarak ‘Merhaba’ diyor. Aslında merhaba demiyor tabii, ama ben vak’lamasındaki tınıdan merhaba dediğini anlayabiliyorum. Hatta ne harika bir ses diye düşünüyorum. Yalnız, berrak, durgun bir tınıya sahip.
Kurbağa’ya, ‘Sizi bilmiyorum ama karşı kıyı bana 2025’i hatırlatıyor’ diyorum. Kurbağa ise, ‘Bildiğin gibi, hedefsiz yaşanmaz, mesela benim hedefim mevcut durumumu korumak, üç bin yıldır burada böyle oturuyorum’ diyor.
Şaşırıyor ve ekliyorum, ‘Sayın kurbağa hiç sıkılmıyor musunuz?, aynı yerde aynı şekilde durmaktan’ diye soruyorum. ‘Benim hedefim senin de dediğin gibi durmak. İşte bu yüzden sürekli bir başarı halindeyim. Hedefimi gerçekleştiriyorum. Ama senin için hedef karşı kıyıya ulaşmak, o yüzden iki kıyıyı birbirine bağlayan hayali yollar görüyorsun, harekete geçme planları yapıyorsun. İşte bu yüzden sana göre hep bir adım öndeyim’ diyor.
Bendeki harekete geçirici aforizmayı şimdi anlıyorum. Nedense sürekli bir ‘hayat başka yerde’ düşüncesinden kurtulamadığımı fark ediyorum.
– Yeni yıl yeni hedefleri beraberinde getiriyor ve bu çok normal sayın okuyucu. Üstelik biz nargile içen kurbağa kadar uzun yaşayamıyoruz, bize verilen sınırlı yaşantıyı en doğru şekilde sürdürmeye çalışıyoruz. Ve bu doğruluk herkese göre değişiyor. Sürekli ileri gitmek veya mevcut durumu mutlu bir şekilde korumak. İnsanlar seçimlerden oluşuyor. Atasözünün dediğini unutmamak gerek. İnsan planlar, gökyüzü gülümser. @aciltıp.com herkese mutlu başarılı bir 2025 yılı diliyor.
Not: @aciltıp.com 2024 yazılarından seçmeler yapıldı…
- Sıvı yanıtlı sepsisler: geçici bir iyilik halinde diyebiliriz. Verdiğiniz sıvının yarısı yaklaşık 60 dk içinde damar dışına çıkacak. Bu kısa süren iyilik hali tanınızı sorgulama nedeni olmasın. Bu tip hastalar sürekli monitörize olmalı. Ve son olarak tansiyonu bakılmamış triaj hastası sendromu konu başlığımız. Hastaya verilen ilaçlar tansiyon ile karşılandığı için ve bazal tansiyonu bilinmeyen hastaya hipotansiyon yan etkisi yapabilecek ilaçlar verildiği için bu hastalarda ani gelişen hipotansiyon/senkop atakları görülebiliyor. En iyi ihtimalle sadece ajitasyon, anksiyöz bir ortam yaşanırken kötü senaryolarda hastalar baygınlık ataklarıyla yere düşüyor ve travma ilişkili ek sorunlar karşımıza çıkabiliyor. Triajda bütün vitaller değer taşıyor.
- Son sayfaya kadar gerilim 2: Eyleme geçmemiş düşünceler ve sevgi. Bu kitabı oluşturan ana değişkenler diyebilirim. Aklımızda her gün altı bine yakın düşüncenin doğduğunu ama bunların çok az bir kısmının eylemlerimizle buluştuğunu biliyoruz. T Ort zalim bir yapay zekâ ve bu göz ardı edilen, eylemsiz kalmış düşünceleri kendi yararına kullanabiliyor. Hatta işi daha da ileri götürüyor, akılca değer verdiği insanları düşünce havuzlarına kapatıyor ve bu insanların sentetik taklitlerinin toplum içinde dolanmasına izin veriyor. Böylece tutsak ettikleri zihinlerin hem ortadan kaybolmasını gizliyor, hem de daha bir damıtık, daha bir randımanlı süzüyor onların düşüncelerini. T Ort kontrol manyağı bir işletim sistemi anlayacağınız. Kontrol edemediği durumlar ise onun zayıf tarafları. Ve sevgi onun en güçsüz yanı. Bu konuda hiçbir şey yapamıyor çünkü onun sistemi sevgiyi üretemiyor, hissedemiyor. Tıpunk şehrini yaşanmaz hale getirmek için elinden geleni ardına koymuyor. İşte bu yüzden İlesnüg ile Rag’ın birbirlerine duyduğu aşka karışamıyor ve aynı zamanda bu duruma tahammül edemiyor. (Z)ihin ile (D)üşünce ise bütün bu curcuna içinde harcanmış topraklarda T Ort ile savaşmaya devam ediyor, onu kendi binasında alt etmeye çalışıyorlar. İlesnüg, Rag ve ZD ikilisinin mücadelesi nasıl mı sonlanacak? Göreceğiz dostlarım.
- QRS nasıl: Size 3ler kuramından bahsetmeme izin verin. Hipovolemi-obstrüksiyon-dolaşım kusuru Obstrüksiyon: Tamponad/tansiyon pnömotoraks/pulmoner emboli. KPR sırasında femoral nabzı alamıyor iseniz aklınıza obstrüksiyon-hipovolemi olasılığı gelmeli. Diğer bir yaklaşım da QRS üzerinden. Dar ve geniş QRS! QRS < 0.12 s veya > 0.12 s. QRS < 0.12 s ise nabızsız elektriksel aktivitenin nedenleri tamponad/tansiyon pnömotoraks/pulmoner emboli/mekanik hiperinflasyon/miyokard rüptürü olabilir ve dar QRS’e IV sıvı verilmelidir. QRS > 0.12 hiperkalemi/toksinler/iskemi nedeniyle görülebilir. Geniş QRS’e IV kalsiyum-NaHCO3 (hiperkalemi) öneriliyor.
- Maalesef hastalıklar kitap okumamaktadır. Öylesi atipik kliniklerle başvururlar ki! Siz atipik kelimesini konsültasyon istem formuna yazarsınız ve ön tanılarınızı sıralarsınız. O anda bir kişi olarak değil de konsültanla birlikte bu atipiklikten kurtulma çabasına başlarsınız ki bu iyi bir şeydir. Buradaki önemli noktalardan biri de konsültasyon isterken tanı değil ön tanı ifadesini kullanmaktır çünkü tanı henüz kesinleşmemiştir. Kesinleşmesi çabası içindesinizdir.
- Küme B: Şimdi karşımızda dramatikler var. Borderline/narsist/antisosyaller…Toplumla sürekli bir çekişme halinde olanlar. Nedensiz bir alıp verememe halindedirler. Manipülatif/agresif/kontrol kaybı eğiliminde/unstabil zihinsel çağrışım içindedirler. İntihar ve madde kullanımı yaygındır. İmmatür suçlamalar, şişkin bir ego, diğerlerinin isteklerini hafife alma, bencil, empati yoksunu bir tablo çizebilirler. Bu değişkenler onları suça eğilimli yapabilir. Etkilenmeye/etkilemeye açık oldukları ve yelkenleri rüzgârla seğiren okyanus gemilerine benzedikleri için metafordan son derece fakir, mimiksiz yaklaşımları severler. Bir çeşit poker yüz sahibi olun. Onların isteklerine öncelik verin ve bu önceliği onlara hissettirin. Sürekli bir değerli hissetme hali rahatlamalarını sağlayacaktır. Böylece iletişim için doğru zemin sağlanmış olur. Geniş yelpazeli semptom ağı sunacakları için anlattıklarını unutabilirsiniz. Hepsini bir kenara yazın ve stratejik bilgisayar oyunlarında yaptığınız gibi aralarında ilişki kuramaya çalışın.
- Taş-median sinir, kağıt-radial sinir, makas-ulnar sinir fonksiyonunu ölçer. Hastadan baş parmağı ile ikinci parmağını birbirine değdirmesi istenir, bu ise anterior intraosseoz sinir fonksiyonunu test eder.
- Takoz: Her zaman aşmamız gereken engeller var öyle değil mi? Bu hayat sorun çözme sanatı. Ne zaman sorun çözme olayı biter, işte o zaman hayatımızın da bittiğini söyleyebiliriz. Ben bu sorunlara Takoz diyorum. Takozları aşmamız gerek. Eğer aşamazsak kaybetmeye başlarız. Kaybedenlerin birçok adı var. Tutunamayanlar, loser, doomer ve daha fazlası… Bu kaybediş uzun sürerse alışkanlık haline dönüşür ve karşımıza kronik kaybedenler çıkar. Ve Kanat kronik kaybedenlerden. İşte tam bu noktada Takoz karşısına çıkıyor. Ona Takoz gerekmekte. Takozu aşmalı, hayatının aşkı olan Su adlı kızın kalbini çalmalı. Çünkü onu alt edemezse aynı döngü her gün tekrar edecek. Bu nedenle Takoz onu aynı gün içine sıkıştırır. Kapana kısılmışlık duygusu yaşayan Kanat bu kafesten çıkmak için çaba gösterir hale gelir. Takozu aşmalıdır. Onu alt edemezse aynı döngü her gün sürecektir. Peki, bu kitaptaki ana ibretlik nedir sevgili okuyucu? Karşımıza çıkan engeller aslında bizim çıkış kapılarımızdır. Sorun olarak gördüğümüz olaylar anahtarlarımızdır. Bu sorunları doğru çözenler yepyeni fırsatlarla yükselmeye başlar. Sorunu çözemeyen veya kaçanlar ise aynı hayatı yozlaşarak sürdürür. Takozlar bizim değerlilerimizdir.
- Geriatri ve enfeksiyon birlikteliği ayrıntılı bakı istiyor, ateş yüksekliği kavramı bu yaş grubu için farklı anlaşılmalı (> 37.2), takipne demek için hastanın solunum sayısını kendimiz saymanız gerekebiliyor, perfore batınlar bile senil grupta klinikten fakir olabiliyor.
- 41. Uluslararası İstanbul Tüyap Kitap Fuar’ında 9 Kasım saat 16.00-18.00 saatleri arasında imza gününde görüşmek dileği ile…
- Aslanger EKG kriterlerine bakalım: D3’de izole ST elevasyonu/V4-6’da ST depresyonu ile pozitif T dalgası/ST segmenti V1>V2. 3-4-1 şeklinde de akılda kalabilir. D3 elevasyonu/V4 depresyonu/V1 elevasyonu gibi… Çoklu tıkalı koroner anlamı taşıyor. 70 yaş, HT göğüs ağrılı hastanız olsun ve Aslanger paterni eşliğinde troponin değerini bekliyorsunuz diyelim. Troponin yükseliş evresinde olduğu için ilk troponin anlamlı yüksek saptanmıyor ve hastanın 6. saat troponin değerini beklemeye başlıyorsunuz. Yaklaşık 8 saat takip sonrası Aslanger (+) hastanın troponin değerinin yeterince yükseldiğini düşünüp kardiyoloji konsültasyonu istiyorsunuz. Bu noktada uzun bir tanısal gecikmeden bahsedebiliriz.
Kaynak
@aciltıp.com/2024
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
