Gartland sınıflaması
Apartmana döndüğümde saat 21 civarındaydı. Yorucu bir gündü, o yüzden hemen eve çıkmadım, oturduğum binanın asansörleri bozulmuş, son bir haftadır tamir edilmemişti. Giriş katındaki lobideydim, karşımda şömine yanıyordu, kocaman bir kütük can çekişir gibi sesler çıkararak etrafa sarı ışık yayıyordu. Yan yana dizilmiş geniş deri koltuklardan birine oturdum ve yazmayı tasarladığım kitabı düşünmeye başladım.
Şöminedeki kıvılcımlar havaya yükseliyor, sayıca giderek artıyordu. Lobideki görevli, restoranımız açık, demişti. İkinci kata çıktım, restorana girmek için kapısını ittim ama kapı açılmadı. Başka bir kapısı mı var acaba diye düşünürken içerden gelen bağrışları duydum. Kapının yanındaki camdan içeriye baktım. Ağlamakta olan çocuğun dirseğini bandajla beceriksizce sarıyorlardı. Garsonlardan birinin elinde telefon vardı, restoran sahibi ve eşi olduğunu düşündüğüm iki kişi ise çocuğu avutmaya çalışıyordu.
Bu son bir hafta içinde asansörleri çalışmayan apartmanda merdivenlerden düşen çocuklardan bir diğeri idi.
Suprakondiler kırıklar
- Yüksek komplikasyon potansiyelli kırıklardır ve çocuklarda sık görülürler.
- Hızlı tanı ve tedavi isterler.
- Aslına bakılırsa klinik şüphe/direkt grafi/ortopedi konsültasyonu üçlüsü ile kolayca çözüme kavuşurlar.
Öykü
- Genellikle 3-10 yaş arası çocuklarda avuç içi açık olarak yere düşmelerde görülür. Oyun parkındaki demirlere tutunmuş bir çocuk düşünün, şimdi de havada süzülerek bir diğer demire ulaşmaya çalıştığını hayal edin, avuç içi açık yere düştü ve colles/boksör/suprakondiler/omuz dislokasyonu/smith kırığı/sellülit/ekimoz riskleri o andan itibaren başlamış olur.
- Suprakondiler kırıkta proksimal radius ve ulna distal humerusa doğru zorlanır, humeral kortekste kopma yaratır. Çevresinde geçen damar sinir paketlerini düşündüğümüzde karşımıza bolca komplikasyon barındıran bir kırık çıkar.
- Ciddi ağrı yapan bu kırıklarda IV veya intranazal opioidler gerekebilir. El perfüzyonunda bozulma, radial nabzın alınamaması, dirsekte deformite/morarma, açık kırık ve nörolojik hasar beklenen komplikasyonlarındandır.
Taş kağıt makas
- Hastaya taş kağıt makas oynaması söylenir.
- Taş-median sinir, kağıt-radial sinir, makas-ulnar sinir fonksiyonunu ölçer. Hastadan baş parmağı ile ikinci parmağını birbirine değdirmesi istenir, bu ise anterior intraosseoz sinir fonksiyonunu test eder.
- Gartland sınıflamasıyla kırık tipleri evrelenir.
- Anterior humeral çizgi lateral planda kapitellumu iki eşit parçaya ayırmalıdır. Tip 1’de ayrılmamış kırıklar, tip 2’de anterior humerus ayrılmış ancak distal parça arasından halen bağlantı vardır, tip 3 ise anterior humeral çizgi kapitellumun önündedir ve kapitellumla kesişmez, belirgin ayrılma vardır ve her iki korteks kırıktır.
- Uzun kol atel ve ortopedi konsültasyonu gerekir. Nörovasküler hasarlarda hastalar ivedilikle ameliyata alınır.
Özet
- Ağrı tedavisi, lateral dirsek X-ray, anterior humeral-kapitellum çizgi kontrolü, %10-15 distal ön kol kırık beraberliği, nörovasküler komplikasyon varlığı suprakondiler kırıklar için hatırlanmalıdır.
X-ray
www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560933/
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
