- Arrestlerin %5-13’ünden sorumludur pulmoner emboli.
- Tanısı zor olduğu için gerçek istatistikler çok daha yüksek olmalı.
- Otopsilerde çok, gerçekte az tanılanır, %84 oranında tanısız kalır pulmoner emboli.
- Tanı odaklı ultrason acil tıpçıların arrest hasta (pulmoner emboli, perikardiyal effüzyon, tansiyon pnömotoraks ve hipovolemi) yönetiminde yol gösterici olmakta.
- Trombolitikler pulmoner emboli nedeniyle arrest olan (6H6T) hastalarda ender kullanılan tedavi biçimlerindendir, kılavuz kitaplarda çelişkili ifadeler vardır. Bu iki olguda kullanılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir.
- İlk hasta 60 yaşında erkek, göğüs ağrısı sonrası senkop yakınmasıyla acilde, nabızsız elektriksel aktivite ve 9 dk’lık KPR öyküsüyle, resüsitasyona engel olmadan bakılan ultrasonda sağ ventrikülün sol ventrikülden geniş olduğu ve sol ventriküle mekanik bası yaptığı saptanıyor, masif pulmoner emboli tanısıyla hastaya 50 mg alteplaz IV bolus veriliyor, spontan dolaşımı olmayan hastaya (önerilen 15 dk sonra) 50 mg alteplaz daha veriliyor ve nabız alınıyor, kontrastlı toraks BT’de (sağ ventrikül/48.5 mm>sol ventrikül/26.9 mm) ana pulmoner arterlerde tromboemboli saptanıyor, hasta 20 saat sonra yoğun bakımda tekrar arrest ve ex oluyor.
- İkinci hasta 66 yaşında erkek, DM (+), semimobil, göğüs ağrısı sonrası arrest, ACLS, KPR, kan gazı ve yatak başı usg ile sağ/sol ventrikül oranı masif pulmoner emboli lehine saptanıyor, akut sağ ventrikül disfonksiyonu (McConnell’s bulgusu–McConnell’in işareti hem sağ ventrikül enfarktüsü hem de pulmoner hipertansiyonda görülmektedir, bu nedenle doğru tanı için ek tetkikler gerekmektedir) var, aynı zamanda doppler usg’de sol femoral vende (kardiyak ultrasonun destekleyici bulgusu olarak görülmeli) derin ven trombozu saptanıyor, 50 mg alteplaz IV bolus ve 3 dk sonra spontan dolaşım başlıyor, toraks BT’de ana pulmoner arterlerde tromboz (+), yoğun bakımda hipotermi (32-34 derece) uygulanıyor ve 24 gün sonra nörolojik sekelsiz taburcu ediliyor hasta.
- Resüsitasyon kılavuzları, ‘pulmoner emboli ilişkili arrest’ hastalarda litik tedavisini destekliyor ancak çelişkili görüşler halen var, 13.6 dk içinde litik uygulamak sağkalımı anlamlı yükseltiyor, 3.9 dk içinde arrest hastanın ilk ultrason görüntüsü ekrana düşmeli deniliyor.
- USG ile hızlı tanı/tedavi pulmoner emboli ilişkili arrest hastalarda hayat kurtarıcı olabilir, komplikasyonlar göze alınarak.
Usg
DOI: 10.1177/1024907920964136
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
