‘Suçlu sandalyesinde bile olsa,
İnsanın kendisinden konuşulduğunu
duyması ilginçtir.’
Albert Camus, YABANCI
Hastalar
Doğru söylüyorsunuz zor bu iş. Birçok hasta yanında. İstekler sürekli, tatminler kesikli. Adli vakalar solunda, arrestler sağında. Hasta yakınları senden ilgi istiyor. Bu talep halesi içinde kime danışmalı, okyanusa mı koşmalı. Öyle bir yer yok dostum. Koşup koşup okyanusa düşersin, kimse de dönüp bakmaz. O zaman formül mü bulalım. En iyisi tekrar atom bombası yapalım. Sizin için hazırladığımız konuşmalarda, doktorların sorunları toplu eğlence alanında dillendirilecek. Çözüm önerileri ise yazının sonunda filizlenecek.
Volkano Bar
Öylesine basık, biraz karanlık. O kadar kalabalık ki kollar ancak hareket ediyor. Göğüs göğse sırt sırta insanlar demleniyor. İçenlerden bazısı gülüyor, bazısı düşünüyor, çoğu da konuşuyor. Bu konuşmalar gökyüzü taşınabilir belleklerinde depolanıyor, haberleri bile yok. İki acil asistanı ile başlayan konuşma zamanla tüm haneyi sarıyor.
Asistan 1: Yine oldu ortak, aynısını yaşadım.
Asistan 2: Seninki bir şey mi. Anlatsam şaşarsın, kendinden geçersin.
Asistan 1: Benzer örnekleri çoğaltabilirim. Yasemin’e olanlardan bahsettim mi? Hadi canım, dün mü anlattım. Bende de kafa yandı. Hatırlamıyorum hiç. Demek öteki olayı da söyledim. Dostum çok olmaya başladı. Ne yapacağız bilmiyorum.
Hakem kıyafeti giymiş garsonlar koşuşturuyor. Bazıları patenli, ceplerinde kırmızı ve sarı kartlar var. Çok içenlere sarı, kavga edenlere kırmızı kart çıkartılıyor. Volkano Bar’ın dışı içeriye girmeyi bekleyen sağlık çalışanları ile dolu. Şehrin en revaçta mekanı, her gece tamamen dolu.
Kulak Misafircisi 1: Dostlarım merhaba, kulak misafiri oldum konuşmalarınıza. Çok merak ettim. Konu başlığını anlasaydım konuşmanızı bölmezdim. Ben de doktorum ve konuşmanın akışı sanki aşina geldi kulağıma, biraz daha anlatır mısınız.
Asistan 1: Rica ederim, konuşmamıza katılmanız bizim için zevk. Özellikle rahatsız olduğumuz konu hasta ve hasta yakınlarının acil içindeki hareketleri, tavırları, istekleri, beklentileri.
Asistan 2: Şöyle örnek verelim Bay Kulak Misafircisi 1, geçen nöbette bilateral pnömotoraksı olan hastam var. Hipotansif, bilinci bozuk. Tüp torakostomi hazırlığı yaparken bir anda arkamdam tanımadığım yaklaştı ve beni bakı birimlerini hışım ile çeke çeke götürmeye başladı. Kendimi dişi ağrıyan hastanın yanında buldum. Hasta ve hasta yakını bana kötü-sinsi bakarak, bu odada sonsuza kadar bekleyemeyeceklerini ve ağrılarının bir an önce kesilmesi gerektiğini altını kalın çizerek ve ağızlarını kocaman açarak cümleledi. Öyle sinirlendim ki belki de bu nedenle hatalı oldum.
Kulak Misafircisi 1: Dünyanın küçük olduğunu bir kanıtı daha. Acil Tıp Uzmanı olarak benzer yakınmalar içindeyim. Allah seni inandırsın ne yapman gerektiğini ben de bilmiyorum, halen çözemedim.
Kulak Misafircisi 2: Dostlarım beni dinleyin, konunun başından beri kulağım masanızın ortasında, çoktan çözdüm bu sorunu. Bir dakika tek tek sorun, anlatacam size. Ama önce herkes bana Bloody Mary ısmarlasın.
Yaklaşımlar
Onlar içerken Marylerini biz yaklaşımı tamamlayalım dostlarım. Karşımızda hasta yani insan var. Bu ne mi demek. Yeryüzünün en ilginç, karışık ve akıllı canlısı ile karşı karşıyasınız. Değişik tipler, farklı alışkanlıklar, yarı deliler, tam deliler, çok akıllılar ve şişmiş egolar. Bu kadar çeşite hakim olmak gerek. Peki bu farklılıklara karşı nasıl uyum sağlanabilir. Bu kadar değişken ruh nasıl ehil edilir. Cevap basit ama zor. Karşındaki arkadaşın değil, annen, baban, kocan veya karın da değil. Karşında ne var biliyor musun. Aslında hiç tanımadığın var, tanımana da gerek yok zaten. Bu nedenle hastalar ile tartışmamalısın, tartışamazsın. Sosyal hayatını süsleyen kişiler ile tartışmak, eleştirmek hakkın, insanlığın olmazsa olmazı. Bu patika nereye mi çıkıyor. Hasta ile arkadaş olmana gerek yok demek istiyorum. Devlet memuru yazı yazarken kaleme kızıyor, kağıda küsüyor mu. Hastalarınız sadece hastalarınız. Yanlış anlaşılmasın dediklerimiz, empati, sevgi, ilgi gösterilecek hastaya ama işini disiplinli yapan biri duyarlılığı ile, yapış yapış değil. Ciddi ve açık ifadeler hastalarınızın hoşuna gidecek, kendilerini sorgulamalarını sağlayacak. Mesafeli ve saygılı tavır meyvelerini erkenden düşürecek, ilişkilerinizin poyraz rüzgarında kurumasını sağlayacak ve en önemlisi halıların altı hep temiz kalacak kaptanlar.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
