Nekroz
‘Ölü Canlar’
Gogol
Ölü
Ölü ile canlı arasına mesafeler giriyor. Yeni ölü eski canlı oluyor ve sanki daha önce hiç yaşamamış gibi orada öyle uzanıyor. Ölü dokuya nekrotik alan deniliyor ve tıpta pek sık kullanılan bir terim haline geliyor. Kurtarılamaz olarak kabul edilen toprağa herkes sırtını dönüyor. Dostlarım soruyorum size, nekrozdan kurtuluş yok mu? Ölen doku bir daha canlandırılamaz mı? Acil Tıp Z köşesinde tıbbın uçları konuşulacak, çözümsüz olarak kabul edilen eski bilinenler irdelenecek. Olmayana ergi ile zihinde söneyazan ışıklara jeneratörden elektrik verilmek istenecek. Jules Verne’nin düşündüklerinin ne kadarı gerçekleşti.
Bilinen
Geri Dönüşümsüz Hücre Ölümü: İnme, miyokard infarktüsü, mezenter iskemi, hipoksi, hipoglisemi ve daha fazlası. Kökeninde ölü hücreler ile demet oluşturur ve beraberinde ölümü değilse bile hayat kalitesinde düşmeyi getirir. Rahatlatıcı tedaviler alır başını gider. Kalan sahalar bizimdir yaklaşımı çevre canlı dokuları kurtarmak için verilir ve genellikle sonuçlar ne hastayı ne de doktoru rahatlatır. Ya yanılıyorsak, ya geri dönüşümsüz hücre nekrozu başlığı altında hücreyi, dokuyu, organı ve son olarak hastayı kaybediyorsak. Kim bilir, belki de doğru. Çaresiz kaldık, yapacak hiçbir şeyimiz yok. Stent, litik, statin, antiagregan, debritman, ampütasyon kasvetli dostlarımız.
Bilinmeyen
Geri Dönüşümsüz Hücre Ölümü Gerçekten Geri Dönüşümsüz mü: Tadı kaçan hücre anarşileşmemek için kontrollü ölümü seçiyor, üzerine fazla gidilen ise enerji kaynakları kuruduğu için parçalanıyor. Hücre içine kalsiyum girişi ile çalışmayı durduran binalar yıkılıyor ve hücre çatısı annesiz bir ev gibi kökten çöküyor. Bu olayın kat kat birikmesi ile dokularınız sizden ayrılıyor.
Bilinmek İstenen
Ölü Hücre Nasıl Canlanır: İşte şimdi kanatları takma vakti. Kalsiyum göçü ile paramparça olan nasıl canlandırılır. Tamamen yiten nasıl onarılır. Hücre içine kalsiyum giriş sinyalini veren ölüm sevici kim. Hangi kaskatlar hangi basamaklarda durdurulursa intihar bombacısı kurtulur. Nekrotik dokular içinde ölü taklidi yapan mitokondriler mi var yoksa. Belki de hiçbiri ama araştırmaya devam etmekten kimseye zarar gelmez ortaklar.
Can
Burada bilim korku yazmayı planlamıyoruz. Koruyucu hekimliğin esas, palyatif doktorluğun çağımız olduğunu biliyoruz. Düşündüklerimizin olanaksızlar kuyularında kurutulduğunun da farkındayız. Ama biraz coşmaktan kimseye zarar gelmez. Uçuş sonrası indiğimiz yer farklı olur ve mesafe almadığını zanneden yanılır.
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
