Arrest ve USG
Alsancak’ta falcılık ünü herkesçe duyulmuş bu kadının kapısının önü, gaipten haber bekleyen, geleceğin belirsizliğini bir kahve fincanında çözmeye çalışan insanlarla dolup taşıyordu. Loş bekleme salonunda, insanın ruhunu tatlı bir şekilde uyuşturan, mistik soslu bir Hint müziği çalıyordu. Kalın kadife perdelerin ardındaki odadan boğuk konuşma sesleri geliyordu.
Doğruyu söylemek gerekirse odaya girdiğimde hayal kırıklığına uğradım. Garip soluk mavi perdeler, çürümüş antika mobilyalar, kırık pencerelerin gazete kağıdıyla kapatılması…
Kendimi az kalsın dışarı atacakken kuzenim imdadıma yetişti. Son günlerde yaşadıklarımı hatırlattı. Hayal gücüm ve oyunları. Artık burama kadar gelmişti, bana bunu hatırlatmasıyla yeniden içeriye yöneldim. Nereden geldiğini bilmediğim bir canlılık hissediyordum şimdi de. İnsan işte. Saniyesinde değişiyor.
Falcı kadının büyüleyici bakışları vardı. Artık makyaj mı, gerçekten güzel gözleri mi? Ben de anlayamamıştım. Kalbim çarpmaya başladı, boğazımda o kekremsi his. Ben tam kahve içmeyi beklerken kadın elimi takip edin gibi bir şeyler söyledi. Periyodik salınımlarla sağa sola hareket eden elindeki uzun zincirin ucuna bağlanmış hipnoz sarkacı takip etmeye başladım, az sonra uykum geldi ve …
Kendimi bir anda Paris sokaklarında buldum. Ama günümüz değildi. Şöyle, 1890’ların sonu gibiydi…
Sokaktan ziyade Seine Nehri’nde kenarında diyelim.
Ahh o güzel büyük öğlen güneşi.
Renkler renge karışıyor, gökyüzünde aheste akıyordu. Tüm bu curcuna ardında kırmızıya çalan sarı renkler bırakıyordu. İçimde adlandırılamayan mutluluklar vardı. Tabii bu deli mutluluğu da olabilirdi. Düşünsenize, kendinizi bir anda zaman makinasında buluyorsunuz ve geldiniz nokta işte böyle bir yer. Neyse, bu başka bir konu. Şimdi kendimi iyi hissettiğim o öğlene yeniden dönelim.
Nehir boyunca şehir operasında sergilenen eserlerin afişleri asılmıştı. Adlarını ilk kez görüyordum. Vay be, tam bana göre bir yer diyecekken bir anda durdum! Çünkü içimde garip bir tedirginlik vardı. Hani derler ya, çok güldük başımıza bir şey gelecek… Bu kadar serotonin bana fazlaydı ve olan oldu.
Yürüdükçe etrafım kararmaya başladı. Ne oluyor, akşam mı oldu derken oldukça kadim, dev ağaçlardan oluşan ormana saptığımı fark ettim. Etrafta terk edilmiş çocuk parkları, çeşmeler vardı. Yapraklar dallarında kopmuş, yere doğru estetik biçimde süzülüyordu. Hemen karşımda uzun yolu gördüm, yeşilin içinde uzanarak ilerliyordu, sonunda parlak ışık vardı.
Elim istemsizce nabzıma gitti. Bir anda aklıma ölüm gelmişti.
Size anlattıklarım rüya bile olsa, insanın ölüme en yakın olduğu an uyku değil midir?
… sürecek
İntra-Arrest TEE, Kompresyon Doğrulaması ve Pseudo-PEA Yönetimi
- Kardiyak arrest sırasında Transözofageal Ekokardiyografi (TTE) kullanımı.
- Doğru söylüyorsunuz, güncel yaklaşım biçimleri içinde henüz yerini almadı. Başka bir deyişle sık kullanılıyor diyemeyiz. Ama artık böyle bir şey var ve kılavuzlarda anlatılıyor.
- Peki neden Arrest TEE’si.
- Standart yaklaşım sınırlılıklarıyla varlığını sürdürür. Örn; göğüs basılarına ara verme zorunluluğu ve hastaya (obezite, amfizem, KPR artefaktları) bağlı düşük görüntü kalitesi gibi. Acil servis resüsitasyon odalarına Transözofageal Ekokardiyografinin (TEE) girmesi, kompresyonları kesintiye uğratmadan gerçek zamanlı hemodinamik yönlendirme sunarak resüsitasyon pratiğine umut vadeden bir tazelik getirmiştir.
- Ömrümüz 3 dk da 1 mg adrenalin ile geçmiştir, artık yenilik şarttır.
İntra-Arrest TEE’nin Üç Temel Penceresi
Midözofageal 4-Boşluk (ME 4-Chamber): Global kontraktilitenin, sağ/sol ventrikül (RV/LV) boyut oranının ve perikardiyal tamponadın anında tespiti.
Midözofageal Aort Kapak (ME AV): Sol ventrikül çıkış yolu (LVOT) açıklığının değerlendirilmesi ve aort diseksiyonunun dışlanması.
Transgastrik Kısa Aks (TG SAX): Sol ventrikül diyastolik doluşu, miyokardiyal iskemi ve kompresyon mekaniğinin izlenmesi.
- Gördüğünüz gibi, bu yöntemle tamponad/emboli/diseksiyon/iskemi dörtlüsü kompresyon kalitesi korunarak tanılanır.
KPR Optimizasyonu ve LVOT Obstrüksiyonu: KPR yeri bile değişmiştir!
- Klasik algoritmalar, göğüs basısının sternumun alt yarısına yapılmasını öğretir. Ancak intra-arrest TEE çalışmaları, standart bası noktasının vakaların yaklaşık %40-50’sinde Aort Kapağını veya LVOT’yi mekanik olarak tıkayıp kardiyak debiyi sıfırladığını kanıtlamıştır. TEE eşliğinde bu obstrüksiyon saptandığında, kompresyon noktası TEE eşliğinde sternum üzerindeki bası noktası LVOT’yi tıkamayacak şekilde (sıklıkla sol ventrikül miyokard gövdesini doğrudan hedefleyecek pozisyona) re-organize edilir. Doğrudan sol ventrikül gövdesinin hedeflendiği bu ufak anatomik manevra, end-tidal ve arteriyel kan basıncında dramatik iyileşme sağlar.
Gerçek PEA ve Pseudo-PEA (Sahte-PEA) Ayrımı: Hangisi düş hangisi gerçek?
TEE, Nabızsız Elektriksel Aktivite (PEA) tablosunu prognostik ve patofizyolojik olarak ikiye ayırır:
Gerçek PEA: EKG’de ritim varken miyokard tamamen hareketsizdir (elektromekanik disosiyasyon). Sağkalım son derece düşüktür; standart KPR ve 5H-5T protokolüne devam edilir.
Pseudo-PEA (Sahte-PEA): EKG ritmiyle eş zamanlı organize miyokard kasılmasının (ventrikül sistolü) izlendiği, ancak kardiyak debinin periferik nabız oluşturamayacak kadar düşük olduğu gizli şok durumudur. Agresif medikal tedavi eşliğinde hassas titrasyon gereklidir.
- Klinik etkileri: Pseudo-PEA saptanan olgularda klasik protokollere körü körüne bağlı kalıp ritmik göğüs basısına devam etmek, zayıf da olsa atan kalbin diyastolik dolumunu bozabilir. Sağkalım şansı çok yüksek olan bu olgularda odak derhal agresif vazopresör/inotrop (Epinefrin/Norepinefrin) desteğine, uygun volüm resüsitasyonuna ve etiyolojiye yönelik (tıkaç açıcı) doğrudan müdahaleye (örn. trombolitik) kaydırılmalıdır.
- İntra-arrest TEE, hassas resüsitasyonu başlatmıştır.
TEE
Teran, F., et al. (2020). Focused Transesophageal Echocardiography During Cardiac Arrest Resuscitation: JACC Review Topic of the Week. JACC, 76(6), 745-754.
Kegel, F., & Chenkin, J. (2023). Resuscitative transesophageal echocardiography in the emergency department: a single-centre case series. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine, 31(1), 24.
Hwang, S.O., et al. (2022). Intra-arrest transesophageal echocardiography during cardiopulmonary resuscitation. Clinical and Experimental Emergency Medicine, 9(4), 271-280.
