Nabızsız elektriksel aktivite
Arkadaşlarımla birlikte çınar ağaçları arasında yürüyorduk, eski dar bir yoldu. Akşamüstü olmuştu, oradan buradan konuşuyorduk. Bu ağaçlar kim bilir kaç yıldır buradaydılar. Bir an bu ağaçların bizi takip ettiğini hissettim. Güneş halen gökyüzündeydi. Karşımıza kırık dökük bir ev çıktı. Nadir uğranılan yazlıklardan biri. Evin perdeleri sonuna kadar açıktı. Sanki içeride birileri yaşıyor gibi duruyordu ama evin bakımsızlığı şüphelerimize cevap verdi, bu ev çoktan terk edilmişti.
Bir arkadaşım:
‘Hey şu yosunlara bakın, yerleri kaplamış, ne kadar kötü gözüküyor, hepsini temizlemek gerek, patikaları çirkinleştiriyor’ dedi.
Halbuki bu yolu güzel kılan o yosunlardı.
Bu ev yok oluşa bırakılmıştı.
Bir çeşit nabızsız elektriksel aktiviteye…
Tanım
- Nabızsız elektriksel aktivite kardiyak arrestlerin %20-40’ını oluşturur.
- Ve bu hastaların %40’ından mekanik aktivite mevcuttur, yatak başı USG’nin ekranında bu çaresiz kasılma görülebilir.
- H’leri ve T’leri hatırlamayan yoktur.
- H: Hipovolemi/hipoksi/hidrojen (asidoz)/hipo-hiperkalemi, hipoglisemi/hipokalsemi/hipotermi.
- T: Tansiyon pnömotoraks/tamponad/toksinler/tromboz (pulmoner-kardiyak)/travma.
- Vaka serileri nabızsız elektriksel aktivitelerin %36-%68’inden pulmoner embolinin sorumlu olduğunu gösterdi ve bu oran hiç de az değildir.
- Bu H/T’ler önemlidir, hatırlamak gerekir.
- Örn; hipoglisemi IV Dx ile, hipotermi eksternal ısıtmayla, derin asidoz NaHCO3 inf, pulmoner emboli ise litik ile spontanına kavuşabilir.
QRS nasıl
- Size 3ler kuramından bahsetmeme izin verin.
- Hipovolemi-obstrüksiyon-dolaşım kusuru
- Obstrüksiyon: Tamponad/tansiyon pnömotoraks/pulmoner emboli. KPR sırasında femoral nabzı alamıyor iseniz aklınıza obstrüksiyon-hipovolemi olasılığı gelmeli.
- Diğer bir yaklaşım da QRS üzerinden.
- Dar ve geniş QRS!
- QRS < 0.12 s veya > 0.12 s.
- QRS < 0.12 s ise nabızsız elektriksel aktivitenin nedenleri tamponad/tansiyon pnömotorkas/pulmoner emboli/mekanik hiperinflasyon/miyokard rüptürü olabilir ve dar QRS’e IV sıvı verilmelidir.
Tedavi
- QRS > 0.12 hiperkalemi/toksinler/iskemi nedeniyle görülebilir. Geniş QRS’e IV kalsiyum-NaHCO3 (hiperkalemi) öneriliyor.
- Yatak başı USG ile tanısal yaklaşımlarınızı güçlendirebilirsiniz. Perikardiyal mai varlığı, sağ ventrikül çapı-D Shape, IVC kompresyon durumu (volüm), pulmoner USG’de B/A/C çizgileri gibi…
- Tabii unutmamak gerek, mekanik arrest nihayetinde metabolik arreste dönüşebilir.
Evin arka bahçesine doğru uzanan patikayı takip ettik, patika burada kendini geniş bir yola bırakıyordu. Bu yol insan eliyle yapılmıştı. Yağmur yağmaya başladı. Otların arasından verandaya ulaştık. Issız ev ile yağan yağmur üçümüze de iyi gelmişti, sessizce etrafı izliyorduk.
NEA
doi: 10.1159/000354195
Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa
