Soğuk Isırması (Kırmızı Başlıklı Kız)

Soğuk yanığı

’10,9,8,7…’

Mekik

Buz

Mevsimlere hayran kalmamak elde değil. Dört tane olmasına şaşırmamak gibi. Evler, arabalar, mekanik canavarlar. Hepsi daha iyisi için. Yaşam şeklin ölüm tipini belirliyor. Çevrenin gücü korkutuyor, iyi geçinmek gerekiyor. İnsanoğlu bu hırsla daha çok donar dostlarım.
Kurt
– Korkmana gerek yok, sana zarar vermeyeceğim dedi kurt. Hadi birlikte mükemmel dünyamızı kuralım. Tek gereken itaat etmen. Sadece sen ve ben. Onu bana getirin dedi kurt. Belki de biraz özel hayat, sessiz ve çabuk. Kırmızı kız çoktan kaçtı. Bırakın dedi kurt. O benim. Sonsuz, sonsuz ve sonsuza kadar. Soğuktan kurtulan kırmızı başlıklı kızın vücudu soğuk ısırıklar ile doluyor. Kurt hakkını arıyor ve ısırıkların hesabını soruyor.

• Parmak, topuk, kulak, burun, çene. Soğudu mu kopar. Güliver’in nefesi bile solda sıfır kalır. Patogenezinde mikrovasküler tıkanma ve hücre nekrozu var. Alev yanıklı hastada olduğu gibi dörde ayrılıyor ve sayılar arttıkça kişi organ kaybına yaklaşıyor. Birinci derece, yüzeyel his kaybı. İkinci derece, içi su dolu balon. Üçüncü derece, kanlı sulu dokuyu görseller. Dördüncü derece hıçkırtır ve gangren ile son düzlüğe çıkar.

•  Tedavi kökeninde soğuk dokuyu taze kan ile buluşturma çabası var. Ancak kurtarıcının soğuk olan periferi ısıtma isteği düşük ısıyı merkeze taşıyabiliyor. Bu nedenle hastalar ilk önce hipotermiden kurtarılmalı. 

• Renolular (raynaud), nikotinmanlar, periferik vasküler hastalıklılar, ileri yaşlılar, intoksikler, bilinci bozuklar soğumanın kötü yüzü ile karşılaşmaya daha hevesli.
• Nasıl ısıtalım, kişinin boncuk terlerini nasıl görelim. Tekrar ısıtma iyi hoşta, ilk önce zarar vermemek esas. Kırk derece su dolu beyaz torbalar soğuk doku ile buluşturulmalı, tekrar kanlanan doku ağrı yapar ki hastaya NSAİİ yutturulmalı. Koruyucu penisilin önerileri kulaklara gelmekte. Soğuk dokuyu pek hareket ettirmeyin çünkü kırılgan olur. Baktın ağrı giderek artıyor artık cumartesi gecesi opiatı bekliyor hastayı.

Soğuk yanığını örtüle ki enfekte olmasın Antibiyotik işe yarar tPA fayda sağlar

• Soğuk bülü kopartma, ısırma ama suyunu boşalt. En temiz çarşaf olan deriyi kullan ve steril örtü ile içi sönmüş deriyi kapat. Parmak aralarına örtü koy, birbirlerini maskara (masere) etmesin.
• Arter içine trombolitik salalım mı dostlarım. Yoksa korkup bekleyelim mi. İlk 24 saat içinde uygulama durumunda 10-41% oranında kol, bacak kurtarıyor. Yaralanma sonrası (1 ay sonra oluyor) amputasyon kalan canlı dokuları kurtarmak için önerilmekte. Sintigrafi minik yaşam alanlarını tespitte anlamlı. Hiperbarik oksijenin ise ne işe yaradığı halen araştırılıyor.

Ekstremiteyi ısıtırken kalbi kaybetme Isıtırken hastayı yakma Canlı dokuyu debride etme

 Kurt
– Saklı topraklarda kırmız kız yaralarını sarıyor. Tüm meydan okumalara omuz silkerek yapıyor bunu. Düşen kar yağmur oldu ve ben (kurt) bir kez daha kırmızı başlıklıyı kurtardım.

Unutuş

Kurdun davranışı alkış topluyor. Ama bilirsin her şey kitaplardaki gibi olmuyor. Genç kız ölür ve adam kurtulur. Aynı soğuğun öldürmesi ama lokal ısısızlığın süründürmesi gibi. Soğuk ısırışın uzuv kaybı ile sonuçlanabilecek tehlikelere gebe olduğu bilinmeli, sistemik pusular takibe alınmalı. Sonsuz şerit kendini tekrarlayacak mı, çevresel tehlikeler kurt ile bertaraf edilecek mi, yoksa son hep çok mu yakın.

Sığınak
Murphy JV, Banwell PE, Roberts AH, ve şebekesi. Frostbite: Pathogenesis and treatment. J Trauma. 2000;48(1):171-178.

 

Dr Çağdaş Can, Merkezefendi Devlet Hastanesi, Acil Tıp, Manisa