Gebelerde Radyoloji Korkusu Yersiz Midir

Gebelerde Radyoloji Korkusu Yersiz Midir

- Bölüm: Radyoloji
7596
104

Gebe Radyolojisi

‘Kafamı koyduğum yer evimdir’

James Hetfield

Özet

  • Amerikan Obstetrisyenler ve Jinekolojistler Birliği gebelik süresince tek sefer yapılan radyolojik incelemenin fetus üzerine zararlı etki göstermediğini belirtmektedir.

Giriş

  • Alien filmi 1979 yılında çekildi. Kendisi zengin görsellik içeren etkileyici bir yapıt. Bir grup bilim adamı uzun ışık yolları teperek ulaştıkları Meskalined gezegeninde bilimsel araştırmalar ile haşır neşir olur. Alien soyu diğer bilim kurgu karakterleri aksine zeki bir medeniyet değildir. Yaşam ve üreme döngüsü dışında hayattan beklentileri yoktur (benzer cinsler çoktur). Yaratığın cinsel görünümü kasten belirsiz bırakılmış, bu sayede hem kadın hem de erkeklerin cinsel korkularına çağrışım yapılabilmiştir.
  • Alien’e radyolojik inceleme yapılsaydı doğacak yaratık yavruları ne kadar etkilenirdi bilemiyoruz ama insan yavruları radyasyondan etkileniyor.
  • Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombası sonucunda görülen prenatal ölümler, mikrosefali, mental retardasyon, malformasyonlar ve çocukluk çağı kanserlerindeki artış nedeniyle gebelerde radyolojik inceleme yapılmaktan kaçınılmaktadır.
  • Fetusun maruz kaldığı radyasyon miktarı kadar kaç haftalık olduğu da radyasyondan etkilenme oranını gösteren bir parametredir. Fetal malformasyon sıklıkla gebeliğin 2 ile 8.haftasında, organogenez nedenli, daha fazla görülmektedir. Fetal santral sinir sistemi radyasyondan gelişiminin en yoğun olduğu 8 ile 15.haftalar arasında etkilenir. Fetusun ışık duyarlılığı gebeliğin 15 ile 25. haftaları arasındaki azalır.

   Radyasyon Malformasyon İlişkisi

Malformasyon

Yüksek Risk Haftası

İyonize Radyasyon Düzeyi

Mental Retardasyon

8-15

0-8 hf: Yok

8-15 hf: 6-31 rad

16-25 hf: 25-28 rad

25 hf ve sonrası >50 rad

IQ Düzeyinde Düşme

8-15

10 rad                

Mikroensefalopati

8-15

 > 2000 rad      

Diğer Malformasyonlar 

3-11

> 20 rad       

Radyolojik Görüntüleme Yöntemleri ve Fetal Radyasyon Maruziyeti

Çekilen Grafi

Fetal Maruziyet (Rad)

İki Yönlü Akciğer Grafisi

< 0.001

Direkt Abdominal Grafi

0.1

Pelvik Grafi

0.2

Kafa ve Göğüs Tomografisi

< 1

Batın ve Lomber Bölge Tomografisi

3.5

Pelvik Tomografi

0.25

Güliver’in Gebe Eşine Batın Tomografisi Çekilirken Ortama Yayılan Radyasyon

 – Katalan lider Mas’ın dediği gibi ‘la independència és el poder més  gran’ ‘ben de anne karnında radyasyona maruz kaldım ama bakın yine de bağımsızlık arayabiliyorum’ anlamına geliyor. Radyasyon almış bir fetusun aklını koruduğunun kanıtıdır bu.

– Evet sorularınız lütfen,… tek tek hanımlar.
– Sizden başlayalım kucağında kaniş köpeği taşıyan kilolu bayan.

  • Soru 1: Gebe olduğumu bel ağrım için çektirdiğim manyetik rezonans görüntüleme ile öğrendim. Bebeğime bir zarar gelmiş midir.
  • Size: Manyetik rezonans görüntüleme bebeğinize hiçbir zarar vermez. Gebelikte kullanımı, ultrason ile birlikte, en güvenilir radyolojik tetkiktir.
  • Soru 2: On dört haftalık gebeyim (bir alkış fırtınası kopar-hastanın yüzü kızarır) ve geçirdiğim trafik kazası nedenli doktorum bana batın tomografisi çekti. Çocuğuma bir zarar gelmiş midir.
  • Size: On dört haftalık fetusun radyasyondan zarar görmesi için en az 6 (rad)lık radyasyon alması gerekmektedir (Tabloları inceleyin hanımlar). Batın tomografisi nedenli maruz kaldığınız radyasyon 3.5 (rad)dır ve tek sefer olduğunu düşünürsek zararı yoktur.
  • Soru 3: Ben de gebeyim ve ayak bileğimde burkulma sonrası ciddi ağrı oluştu. Doktorum kırık olabileceğini söylüyor. Direkt grafi çektireyim mi.
  • Size: Direkt grafiden alabileceğiniz en fazla radyasyon miktarı 0.2 (rad)dır ve herhangi bir gebelik haftasında malformasyonlar 6 (rad)’dan başlar. Bir zarar görmeniz mevzubahis değildir.

 Her Şey

Gebelerde fetusa zarar verme korkusu ile radyolojik incelemeden kaçınmak ileriki süreçte doğacak çocuğa daha büyük zarar verebilir (sakat bir anne). Fetusun radyasyona en duyarlı olduğu zaman dilimi gebeliğin 8 ile 15. haftasıdır. Doğumsal anomali için gereken rad miktarı en az 6 dır. İnsanoğlunun çektiği hiçbir radyolojik inceleme (batın tomografisi dahil) 4 (rad)’ın üstü değildir. Gebelikte manyetik rezonans görüntüleme ile apandisit, ultrasonografi ile derin ven trombozu tanısı güvenli bir şekilde konulabilir.

  • Tüm bu yazılanlar gebelik süreci boyunca yapılacak ‘tek sefer radyoloji’ sloganı için geçerlidir.

 Dr Çağdaş Can, Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil Tıp, Elazığ

Dr Aydın Sarıhan, Başakşehir Devlet Hastanesi, Acil Tıp, İstanbul

aciltıp.com

 

 

Sancılar

  1. American College of Obstetricians and Gynecologist. Guidelines for Diagnostic Imaging During Pregnancy, ACOG Committee Opinion No. 299. Obstet Gynecol. 2004;104:647-51.
  2. Kennedy A. Assessment of acute abdominal pain in the pregnant patient. Semin Ultrasound CT MR.2000;21:64-77.

 

104 Comments

  1. Merhaba..10 Haziran 2019 günü saat 3 gibi gebelik testi yaptirdim .Sonuç 0.01 idi…Ayni gün bu sonuca güvenerek sinizut icin rontgen cekildi yanlis cekimden dolayi tekrar cektiler hatta..Ayni günün aksami 7 gibi beyin tomogragisi çektirdim….Bu durumdan bir hafta sonra kan verdik beta hcg 48 küsür çıktı. Sizce radyasyondan etkilenmis midir bebek? Tedbirli olmamiza rağmen böyle bir durum gerçekleşti. Yorumlarsaniz çok seviniriz.

    1. Çağdaş Can

      Merhaba Ayce hanım
      Gebelik hormonu sıfır (0) iken yapılan tetkikler, kana bile yansımayan bebeğe, zarar vermeyecektir
      @aciltıp.com sağlıklı gebelikler diler

Cevap verin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.